X
تبلیغات
بانک مقالات علمی و اطلاعات عمومی

بانک مقالات علمی و اطلاعات عمومی

بانک مقالات و اطلاعات و دانلود کتاب و جزوات علمی

انواع موتورهای هواپیما

انواع موتورهای هواپیما

چهار نیرو به هواپیمای در حال پرواز وارد می شود : نیروی بالابرنده , از طرف هواست و به علت شکل بال بوجود می آید . نیروی مقاوم از طرف هواست و مانند اصطحکاکی است که در اثر حرکت یک جسم در یک سیال بوجود می آید . نیروی سوم نیروی وزن است و نیروی چهارم نیروی جلوبرنده . نیروی جلو برنده نیرویی است که آن را موتور ایجاد می کند . کار اصلی این نیرو خنثی کردن نیروی مقاوم است ؛ اما وظیفه ی دادن سرعت اولیه به هواپیما , همچنین کمک به نیروی بالا برد برای بالا بردن هواپیما , در مواقع خاص نیز , به عهده ی این نیروست .

موتور هواپیما

انواع موتور

البته از میان موتورهای طبقه بندی شده  فقط موتورهای توربوجت , توربوپراپ , توربوشفت و پیستونی ملخی رایج است . در این میان موتور توربوجت و توربوفن از نوع موتور جت و بقیه از نوع موتور ملخی است . موتورهای جت نیروی محرکه و موتورهای ملخی توان تولید می کننند . در موتورهای ملخی , ملخ است که توان خروجی موتور ملخی را به نیروی محرکه تبدیل می کند.

موتور توربوشفت در هلیکوپترها کاربرد دارد ؛ ولی درباره ی چهار موتور دیگر می توان گفت :

-موتور های پیستونی بیش تر در هواپیماهای سبک با سرعت و سقف پرواز کم کاربرد دارد.

-موتور توربوپراپ بیش تر در هواپیماهای باریو مسافربری کوچک کاربرد دارد .

-موتورهای توربوفن بیش تر در هواپیماهای مسافر بری بزرگ و هواپیماهای نظامی کاربرد دارد .

-موتور توربوجت در برخی هواپیماهای جنگی کاربرد دارد.

موتورهای پیستونی:

موتورهای پیستونی در ابتدا با آب خنک می شدند به همین خاطر سنگین بودند و مبدل های حرارتی آن ها نیروی مقاوم زیادی تولید می کرد . در سال 1908م موتورهایی ساخته شد که با هوا خنک می شد . در این موتورها پیستون ها به طور دوار در اطراف محور مرکزی قرار داشتند .موتورهای پیستونی را می توان از نظر چگونگی قرار گرفتن به سه دسته تقسیم کرد :

1.موتورهای خطی 2.موتورهای متقابل 3.موتورهای شعاعی

موتورهای پیستونی

موتور توربوجت :

ساده ترین نوع موتور توربینی , موتور توربوجت است . اجزای تشکیل دهنده موتور توربوجت شامل است بر :

1.کمپرسور 2.محفظه ی احتراق 3.توربین 4.نازل

موتور توربوجت

در کمپرسور , فشار هوا بالا می رود و سرعت آن پایین می آید . هوای پر فشار وارد محفظه ی احتراق می شود و پس از پاشش سوخت , عمل احتراق صورت می گیرد و دما و فشار افزایش می یابد . سپس بخشی از انرژی صرف چرخاندن توربین و بخش عمدهی آن وارد شیپوره میشود . در شیپوره گاز پر فشار , منبسط , و به انرژی جنبشی تبدیل می شود . نتیجه ی این فرایند همان نیروی جلوبر است . به طور کلی مصرف سوخت در این نوع موتور از دیگر انواع موتور بیش تر است .

موتور توربوفن:

فن اساسآ همان ملخ با تعداد بسیار بیش تر پره , اما در ابعاد کوچکتر است . نحوه ی تولید قدرت در مونور توربوفن نیز مانند دیگر موتورهای توربینی است ؛ ولی فرق اساسی در چگونگی تبدیل قدرت موتور به نیروی محرکه است. در موتور توربوفن بخشی از نیروی جلوبرنده ی حاصل از فن جلو وبخشی از آن ناشی از شیپوره ی خروجی موتور است . موتورهای توربوفن نسبت به موتورهای توربوپراپ در سرعت های زیاد دارای راندمان بهتری هستند.

توربوفن

موتورهای توربوفن در محدوده ی سرعت هواپیماهای مسافربری راندمان خوبی دارند و از نظر تولید سر و صدا نیز قابلیت بهتری دارند . به همین علت در بیش تر هواپیماهای مسافربری از این نوع موتور استفاده می شود .

معمولأ برای افزایش راندمان موتور توربوفن بخشی از هوای عبور کننده از فن وارد موتور نمی شود و کانالی در اطراف موتور , آن را به بیرون هدایت می کند . به این عمل اصطلاحأ جریان سرد می گویند و مزایایی از قبیل تولید نیروی جلو برنده ی جداگانه , خنک کاری موتور و….. دارد.

موتور توربوپراپ:

موتور توربوپراپ

موتور توربوپراپ بسیار شبیه موتور توربوفن است ؛ با این تفاوت که در آن به جای فن چند ملخ قرار دارد . موتور توربوپراپ بخش اعظم گاز خروجی از محفظه ی احتراق را صرف چرخاندن توربین و از طریق نوربین ، صرف چرخاندن ملخ می کند . عمده ی نیروی جلوبرنده در موتور توربوپراپ حاصل از چرخاندن ملخ است ؛ ولیبخشی از این نیرو نیز ناشی از شیپوره ی خروجی موتور است . از اشکالات عمده ی این نوع موتور سر وصدای زیاد آن است . این نوع موتور بیش تر در هواپیماهای باری و هواپیماهای کوچک کاربرد دارد.

موتور توربوشفت:

موتور توربوشفت

موتور توربوشفت ، نوعی موتور توربینی و از نظر نحوه ی کار بسیار شبیه به موتور توربوپراپ است ، ولی سرعت چرخش ملخ موتور توربوشفت از سرعت چرخش ملخ موتور توربوپراپ بسیار کم تر است . در موتور توربوشفت ، هدف ، تولید قدرت زیاد در دور کم است . از این موتور معمولأ در هلیکوپتر و کشتی استفاده می شود . ملخ هلیکوپتر و کشتی مانند ملخ موتور توربوپراپ وظیفه ی تولید نیروی جلوبرنده را به عهده دارد ؛ ولی با سرعت چرخش بسیار کم تر . گاز خروجی از موتور توربوشفت هیچ نقشی در تولید نیرو ندارد.

 

+ نوشته شده در  یکشنبه یازدهم بهمن 1388ساعت 13:55  توسط علم عمومی  | 

تپ اخترهای جدید

تپ اخترهای جدید

برای اولین بار فرمی (تلسکوپ فضایی پرتو گامای ناسا)، توانست گروهی جدید از تپ اختر ها را که تا به حال هیچ اثری از سیگنال های امواج رادیویی آنها در زمین دریافت نشده بود به دام بیاندازد.16 تپ اختر جدید گزارش شده در این هفته در یک پژوهشگاه پیشرفته خارج از دانشگاه کالیفرنیا در شهر سانتاکروز مورد تحقیق و برسی قرار گرفتند.

تپ اختر یک ستاره نوترونی به جا مانده از یک انفجار ابر نواختری است. تابه حال 1800 تپ اختر ناشناخته توسط امواج رادیویی منتشر شده از آنها کشف شده اند اما این 16 تپ اختر جدید، اولین تپ اختر هایی هستند که با استفاده از پرتو گاما کشف شده اند.

مکان 16 تپ اختر جدید با رنگ زرد مشخص شده

پروفسور رابرت جانسون محقق و فیزیک دان دانشگاه کالیفرنیا در سانتاکروز اذعان نمود تا پیش از این کشف فرمی، سندی قطعی مبنی بر وجود و یا عدم وجود متعدد تپ اختر های رادیویی خاموش در دست نبود و در مورد این مسئله دچار شک و شبهه بودیم و تنها یک مورد تپ اختر رادیویی خاموش شناخته شده بود که آن هم توسط پرتوی ایکس کشف شده بود.

از 16 تپ اختر جدید، 13 عدد از آنها همان منشاء های ناشناس پرتو گامایی بودند که پیش از این در رصدخانه پرتو گاما کمپتن کشف شده بودند. در این رصدخانه، اگرت (Energetic Gamma Ray Experiment Telescope/ EGRET تلسکوپ آزمایشگاه انرژی پرتوی گاما) نزدیک به 300 منشاء پرتوی گاما کشف کرد اما در کشف سرچشمه آنها ناتوان ماند و بسیاری از آنها ناشناخته باقی ماند.

این پرسش مدت ها مطرح بود که چه چیزی می توانست باعث ناشناخته ماندن منشاء این پرتو ها شود و این اکتشاف جدید فرمی بود که برای ما فاش کرد که بخش عمده ای از منشاء این پرتو ها همان تپ اخترها می باشند.

تلسکوپ فضایی فرمی توانست بی سابقه ترین اکتشاف درمورد پرتوی گامای   تپ اختر ها را انجام دهد.

در یک تپ اختر، پرتو باریکی از امواج رادیویی توسط قطب های مغناطیسی ستاره نوترونی آن ساطع می شود که نواسانات و تغییرات آن همانند تغییرات نور یک فانوس دریایی است چراکه قطب های مغناطیسی آن با محور چرخش ستاره همسو نیستند، حال اگر این امواج رادیویی در زمین از دست بروند (امواج رادیویی خاموش) دیگر نمی توان با رادیو تلسکوپ آنان را آشکار و کشف نمود. فرمی توانست تعداد زیادی از این امواج رادیویی خاموش را با به دام انداختن پرتوی گامای منشاء (تپ اختر) آنها کشف کند.

یک تپ اختر تاریک در cta1

میدان مغناطیسی بسیار شدید به همراه میدان الکتریکی یک تپ اختر باعث تسریع چرخش ذرات آن تا نزدیکی سرعت نور شده و این فرایند باعث می شود تا در نهایت تپ اختر از خود اشعه گاما ساطع کند چراکه سرعت چرخش ستاره حول محور خود ارتباط مستقیم با توانایی پرتو افشانی آن دارد. بدیهی است تپ اختر هایی که آهسته تر می چرخند به همان اندازه سن و انرژی آنها کمتر و رو به پایان است. اما همدم ثانویه ستاره می تواند آن را تغذیه کرده و به یک تپ اختر با سرعت چرخش 100 الی 1000 دور در ثانیه تبدیل کند که این گونه تپ اخترها را تپ اختر های میلی ثانیه (هزارم ثانیه) نامگذاری کرده اند. 

دانشمندان توسط تلسکوپ فضایی فرمی توانستند نوسان و ارتعاش 8 تپ اختر در هزارم ثانیه را دریافت کرده و به وجود آنها پی ببرند و این در حالی است که پی بردن به آنها تا پیش از این فقط از طریق امواج رادیویی ممکن بود.

 

منبع:

www.universetoday.com

به نقل از:

parssky.com

+ نوشته شده در  یکشنبه یازدهم بهمن 1388ساعت 13:47  توسط علم عمومی  | 

یک فراخورشیدی جدید

یک فراخورشیدی جدید

دانشمندان موفق به شناسایی اولین سیاره فرا خورشیدی شدند که سنگی بوده و با سیاره های گازی، مانند زحل و مشتری کاملا متفاوت است.

 سیاره ای فراخورشیدی

ساختار این سیاره جدید شباهت زیادی به زمین ما دارد اما در محیطی قرار دارد که به گفته دانشمندان زندگی در آنجا مانند زندگی در جهنم است، زیرا این سیاره به ستاره خود بسیار نزدیک است به شکلی که درجه حرارت در روزهای این سیاره در حدود دو هزار درجه سلسیوس و در شبها در حدود منفی 200 درجه سلسیوس تخمین زده شده است.

اخترشناسان احتمال می دهند یک سمت این سیاره همیشه به سوی ستاره بوده و سمت دیگر آن همیشه از ستاره به دور است به همین دلیل آن سمت سیاره که به سوی ستاره اش قرار گرفته است همیشه گداخته به نظر می آید و سوی دیگر در صورت وجود آب همیشه پوشیده از یخ خواهد بود. همچنین به دلیل عدم وجود اتمسفر در این سیاره امکان توزیع یکسان حرارت در آن وجود ندارد.

 این سیاره که نام CoRoT-7b برای آن انتخاب شده است در واقع در سال گذشته کشف شد اما درک ساختار سنگی و شبه زمینی آن مدتها به طول انجامید. اخترشناسان ابعاد این سیاره را با نگریستن به عبور آن از برابر ستاره اش تخمین می زدند و مطالعه بر روی تاثیر وزن سیاره بر روی ستاره اش در حدود 70 ساعت به طول انجامید.

این سیاره که نام CoRoT-7b برای آن انتخاب شده است در واقع در سال گذشته کشف شد اما درک ساختار سنگی و شبه زمینی آن مدتها به طول انجامید.

تصویری خیالی از سیاره ای فراخورشیدی

با اطلاعاتی که از این مطالعات به دست آمد تنها اجرام منظومه خورشیدی که از نظر چگالی با سیاره جدید مشابهند زهره، عطارد و زمین هستند و در نهایت مطالعات بیشتر بر روی این سیاره که در فاصله 500 سال نوری و در صورت فلکی تک شاخ قرار گرفته است، شباهت زیاد آن را با سیاره زمین آشکار کرد.

با وجود اینکه سیاره جدید جرمی پنج برابر بیشتر از زمین دارد، کوچکترین سیاره فراخورشیدی است که تا به حال در خارج از منظومه شمسی کشف شده است. این سیاره نسبت به زمین هفت بار سریعتر به دور ستاره اش حرکت کرده و فاصله اش از ستاره 23 بار نزدیکتر از فاصله عطارد تا خورشید است.

بر اساس گزارش های رسیده، تلسکوپ CoRot برای اولین بار این سیاره را در سال 2008 کشف کرد و در حال حاضر در حدود 42 دانشمند و 17 موسسه مشغول مطالعه بر روی این پروژه هستند.

 

به نقل از:

nojumnews.com

+ نوشته شده در  یکشنبه چهارم بهمن 1388ساعت 20:32  توسط علم عمومی  | 

اقيانوس فضايي !

اقيانوس فضايي !      

زحل

ماه گذشته دو مقاله در مجله‌ي Nature، در پاسخ به اين پرسش که آيا قمر زحل، انسلادوس، داراي اقيانوس شور و مايع مي‌باشد، مواضع مخالفي نسبت به هم گرفتند.

يک گروه تحقيق از اروپا مي‌گويد ستون‌هاي عظيم آب که به صورت فواره‌هاي غول پيکر از قطب جنوب اين قمر جاري مي‌شوند، از يک اقيانوس شور سرچشمه مي‌گيرند. گروه ديگر، از دانشگاه کلرادو، اظهار مي‌دارد که اين آبفشان‌هاي مفروض براي حاصل شدن از يک اقيانوس، از سديم کافي برخوردار نيستند. حقيقت ممکن است به جستجو‌ي حيات فرازميني و همچنين به درک ما از نحوه‌ي شکل گيري اقمار سياره‌اي بستگي داشته باشد.

ابتدا فضا‌پيماي کاسيني اين ستون آب را در کاوش خود از سياره‌ي حلقه‌دار بسيار بزرگ در سال 1384/ 2005 کشف کرد. انسلادوس بخار آب، گاز و خرده‌ريزهاي يخ را به فضا، به ارتفاعي در حدود صدها کيلومتر بالاتر از سطح قمر، پرتاب مي‌کند.

اين قمر، که در خارجي‌ترين حلقه‌ي E زحل در گردش است، يکي از سه جرم خارجي منظومه شمسي است که فوران‌هاي فعالي از گرد و غبار و بخار توليد مي‌کند. علاوه براين، گذشته از زمين و مريخ و قمر مشتري، اروپا، انسلادوس يکي از مکان‌هايي در منظومه شمسي است که ستاره‌شناسان داراي شواهد مستقيمي از وجود آب در آن ناحيه هستند.

انسلادوس

محققان اروپايي، به سرپرستي فرانک پستبرگ (Frank Postberg) از دانشگاه هيدلبرگ در آلمان، از کشف نمک‌هاي سديم در ميان گرد و غبار خارج شده از ستون‌هاي آب انسلادوس گزارش دادند. پستبرگ و همکارانش داده‌ها را، که از تحليل‌گر غبار کيهانيCosmic Dust Analyzer       (CDA) متصل به فضا‌پيماي کاسيني به دست آمده، مطالعه کرده‌اند و با اطلاعات حاصل از تجربيات آزمايشگاهي تلفيق نموده‌اند.

آن‌ها مي‌گويند دانه‌هاي يخي در آبفشان انسلادوس داراي مقدار قابل توجهي از نمک‌هاي سديم مي‌باشند که نشان‌دهنده‌ي اقيانوس شور در اعماق بسيار پايين هستند.

نتايج مطالعه‌ي آن‌ها بر اين مطلب دلالت مي‌کند که غلظت نمک طعام در اين اقيانوس مي‌تواند همانند اقيانوس‌هاي زمين و در حدود 3/0-1 مول نمک در هر کيلو‌گرم از آب باشد.

ولي مطالعات کلرادو تعبير متفاوتي را ارائه مي‌کند. نيکلاس اشنايدر (Nicholas Schneider)، از آزمايشگاه بولدر ( مربوط به فيزيک جو و فضا) و همکارانش مي‌گويند مقدار زياد سديم در اين آبفشان بايد همان ميزان نور زرد ساطع کند که از چراغ‌هاي خيابان حاصل مي‌شود و بهترين تلسکوپ‌هاي دنيا مي‌توانند حتي تعداد کمي از اتم‌هاي سديم چرخان به دور زحل را شناسايي کنند.

"اينها همه فرضيه هستند ولي ما نمي‌توانيم با نتايجي که تا کنون به دست آوريم هيچ کدام را تأييد کنيم. ما بايد همه‌ي آن‌ها را در نظر داشته باشيم".

تيم اشنايدر با استفاده از دو تلسکوپ نشان داد مقدار کمي اتم‌هاي سديم در بخار آب وجود دارد.  اشنايدر گفت: " حمايت از فرضيه‌ي آبفشان بسيار جالب توجه بوه است. ولي  آنچه که طبيعت مي‌گويد اينگونه نيست".

يک توضيح مطرح شده براي اين نتايج متفاوت چنين است که غارهاي عميق ممکن است در جايي که آب به آرامي تبخير مي‌شود، وجود داشته باشند. هنگامي که فرآيند تبخير کند است بخار حاوي مقدار کمي سديم مي‌شود همانند آبي که از اقيانوس تبخير مي‌شود. سپس اين بخار درحين عبور از شکاف‌هاي کوچک به فضاي خلاء به صورت فواره در‌مي‌آيد.

زحل و اقمارش

او گفت: "اگر اين تبخير شديدتر مي‌شد نمک بيشتري در برمي‌گرفت. اين طرح تبخير کند از يک اقيانوس غار مانند عميق با نتايجي که تا‌کنون به دست آورديم محتمل است".

ولي اشنايدر توضيح‌هاي متعدد ديگر براي فواره‌ها را به يک اندازه قابل قبول دانست. او گفت: "احتمال دارد يخ گرم به فضا تبخير شود. حتي ممکن است مکان‌هايي باشند که پوسته در اثر حرکات در جهت مخالف خودش ساييده ‌شود و اين اصطکاک، آب مايع توليد مي‌کند سپس اين آب به فضا تبخير مي‌شود".

"اينها همه فرضيه هستند ولي ما نمي‌توانيم با نتايجي که تا کنون به دست آوريم هيچ کدام را تأييد کنيم. ما بايد همه‌ي آن‌ها را در نظر داشته باشيم".

    

منبع:

 universetoday.com

به نقل از:

nojumnews.com

+ نوشته شده در  شنبه سوم بهمن 1388ساعت 13:38  توسط علم عمومی  | 

زمين ماه را دزديده است؟

زمين ماه را دزديده است؟

زمين ماه را دزديده است

به گفته دانشمندان، در صورتي كه نظريه جديد خاستگاه ماه نسبت به نظريه قديم آن درست باشد، بازنويسي سرگذشت منظومه شمسي اجتناب‌ناپذير است؛ چون اين تئوري حاكي از روايت ديگري خواهد بود كه براساس آن، ماه در اصل در بطن مدار عطارد شكل گرفته و بعد با خروج از آن و تغيير مسير، رهسپار زمين شده و در آغوش مدار آن آرام گرفته است.

اين نظريه، رقيب جدي و سرسختي تحت عنوان فرضيه برخورد غول‌آسا را به چالش فرامي‌خواند كه مدعي است ماه از خرده بقاياي آتشيني شكل گرفته كه محصول تصادم شيئي عظيم در اندازه سياره مريخ با سياره زمين در حدود 4.5 ميليارد سال قبل بوده است.

در واقع قمر زمين به جاي آن‌كه زاده زمين باشد، ممكن است از سوي سياره ما به فرزندخواندگي پذيرفته شده باشد.

نظريه خاستگاه بيگانه ماه يا همان فرضيه تسخير و به غنيمت گرفته شدن اين قمر از سوي زمين در حالي بار ديگر و طي همايش سالانه زمين‌شناسي آمريكا مطرح مي‌شود كه به اعتقاد عموم دانشمندان، اين فرضيه جنجالي نمي‌تواند براي ويژگي‌هاي خاص و نادر اين قمر كه تاكنون براي بشر محقق شده، توضيحي داشته باشد؛ اما چند دهه مي‌شود كه دانشمنداني از جمله رابرت مالكيت از دانشگاه دنيسون بر سر پذيرش ديدگاه ثانويه و جايگزيني از تاريخچه قمر زمين بحث و جدل مي‌كنند.

در واقع قمر زمين به جاي آن‌كه زاده زمين باشد، ممكن است از سوي سياره ما به فرزندخواندگي پذيرفته شده باشد.

نظريه برخورد

در اين ميان هرچند برخي صاحب‌نظران در زمينه تعريف خاستگاه زمين و قمر آن، فرضيه حاضر را صرفا انگاره‌اي جنجالي و چالش‌برانگيز مي‌خوانند و حتي عده‌اي از جمله اصحاب كليسا روايت رابرت مالكيت از وقايع قديم زمين و ماه را چيزي معادل كفرگويي مي‌پندارند اما دانشمندان نيز اخيرا به شواهد كاني‌هاي معدني 4 ميليارد ساله‌اي در استراليا دست يافته‌اند كه حكايت از اين دارد که سياره ما بسيار سردتر از آن بوده كه دگرگوني عظيم و ناگهاني در رديف برخورد تشكيل‌دهنده ماه در دوران اوليه تاريخچه حيات خود را از سر گذرانده باشد.

به اعتقاد مالكيت و محققان هم‌عقيده با وي، هر چيزي در مدل برخورد غول‌آسا، توجه‌برانگيز است و درواقع با آنچه در شواهد و سوابق زمين‌شناختي مشاهده مي‌كنيم، مطابقت و همخواني ندارد. طبق شواهد آشكار زمين‌شناختي، زمين در آن زمان سرد بوده و از شرايط مناسب براي تشكيل اقيانوس‌هايي از آب بر سطح خود، برخوردار بوده است.

مالكيت كه نظريه‌اش را در همايش سالانه انجمن زمين‌شناسي آمريكا در پورتلند اورگان ارائه كرده است، با ارجاع به مطالعات مدل‌سازي رايانه‌اي خود كه سابقه شروع آن به دهه 1980 برمي‌گردد به خوبي نشان مي‌دهد براي كشش گرانشي زمين اين امكان وجود داشته است كه ماه را به عنوان قمر خود گرفتار كند.

براساس اجماع و اتفاق نظرات علمي كه به شكل سنتي تاكنون مطرح بوده است، دانشمندان چگالي پايين ماه و فقدان عنصر آهن را به عنوان دلايل منشاء گرفتن ماه از زمين ذكر مي‌كنند. در اين ميان وقوع رويداد برخورد غول‌آسا به شكلي عمل كرده است كه مانند فرآيند سرباره‌گيري و كف‌گيري هرچه مواد سبك وزن در لايه‌هاي فوقاني و جديدتر زمين وجود داشته را جمع كرده و به سوي مدار، پرتاب كرده است.

ماه و زمين

اين در حالي است كه برخي محققان از جمله جك ليژور از ناسا، درستي نظريه مالكيت را غيرمحتمل مي‌دانند و معتقدند مكانيسم به غنيمت گرفتن ماه از سوي زمين بسياربسيار دشوار است و اين فرآيند به سرعت صحيح و پارامترهاي بسيار مخصوصي احتياج دارد تا همه چيز دقيقا درست از كار درآيد.

به باور اين محققان، واقعيت امر اين است كه سرد بودن زمين در 4 ميليارد سال قبل به معناي آن نيست كه ماه به تسخير و اسارت زمين درآمده است و صدالبته استدلال آنها در توجيه اين فرض از اين قرار است كه گرما و حرارت حاصل از اين برخورد با سرعت زيادي پراكنده و از هم پاشيده شده است و نبايد از نظر دور داشت كه چنين فرآيندي 100 ميليون سال زمان نبرده و مسلما 500 ميليون سال نيز طول نكشيده است و از قرار معلوم اين برخورد، نقشي تاثيرگذار در زمين 4 ميليارد سال قبل نداشته است.

با اين اوصاف، مخالفان فرضيه فرزندخواندگي قمر زمين و خاستگاه بيگانه آن پذيرفته‌اند كه نظريه رايج برخورد غول‌آساي مربوط به تشكيل ماه ممكن است هنوز جاي تجديدنظر و حتي جايگزيني داشته باشد؛ اما احتمالا مدل به تسخير درآمدن ماه رابرت مالكيت گزينه اول آن نخواهد بود.

 

مترجم:

مهريار ميرنيا

به نقل از:

جام جم آنلاين

تنظيم براي تبيان:

ا.م.گميني

+ نوشته شده در  پنجشنبه یکم بهمن 1388ساعت 18:22  توسط علم عمومی  | 

قمر حلقه دار!!

قمر حلقه دار!!

این دیگر از عجائب منظومه ی شمسی است که یک قمر حلقه داشته باشد!

رئا
رئا، دومین قمر بزرگ زحل

سیاره ی زحل معروف ترین سیاره ی حلقه دار است و فضاپیمای کاسینی از سال 2004 از نزدیک درحال تحقیق روی حلق های این سیاره می باشد.

کاسینی

فضاپیمای کاسینی در اطراف زحل مشغول کاوشهای علمی است.

 

 و حالا این فضاپیما شواهدی از وجود حلقه در اطراف یکی از اقمار زحل به نام «رِئا» (Rhea) یافته است! رئا دومین قمر از نظر بزرگی در میان اقمار زحل است و این اولین بار است که در اطراف یک قمر حلقه هایی پیدا شده است!

رئای حلقه دار
یک طرح هنری که توسط یک نقاش از خرده سنگهای تشکیلدهنده ی حلقه ی رئا، طراحی شده است.

« تا بحال تنها این سیارات بودند که حلقه داشتند، ولی اکنون بنظر می رسد رئا -یک قمر- می تواند دارای شباهتهای خانوادگی بیشتری با مادر خود، زحل، باشد. » این جمله ای بود که Geraint Jones از دانشمندان راهبر فضاپیمای کاسینی، روز  جمعه 17 اسفند (March 7) در مجله ی journal Science نوشته بود.

رئا قمری است با قطر 1500 کیلومتر، در حالی که قطر حلقه ی  اطرافش چند هزار کیلومتر است. حلقه ی اطراف سیارات معمولا انبوهی از خرده سنگها و یخهای بیشماری است که در یک صفحه ی حلقوی بدور سیاره مرکزی می گردد. خرده سنگهایی که حلقه ی دور رئا را می سازند، احتمالا اندازه هایی به اندازه ی ریگ و سنگ ریزه تا تخته سنگهای بزرگ تر را شامل می شوند. یک توده ی ابر غبار هم تا فاصله ی 5900 کیلومتری از مرکز قمر به سوی فضا گسنرده شده است.

زحل
حلقه های زحل در واقع توده ای بزرگ از ذرات ریز و درشت سنگ و یخ می باشد.

 

چرا رئا حلقه دارد؟

یک توضیح احتمالی برای وجود این حلقه ها این است که آنها باقی مانده هایی از برخورد یک سیارک یا دنباله دار در گذشته های دور با رئا، باشند. چنین برخوردی می توانسته مقادیر زیادی گاز و ذرات جامد را اطراف رئا بپراکند. دیگر اقمار زحل مثل «میماس» دارای شواهدی از چنین برخوردهای فاجعه آمیزی بر سطح خود می باشند.

میماس
«میماس» یکی دیگر از اقمار زحل که دهانه ی بزرگ روی آن، نشاندهنده ی برخوردی عظیم در گذشته ی دور است.
دهانه ها
دهانه های بزرگ روی رئا، بازمانده های برخوردهای بزرگی هستند، که شاید ذرات ســنگ و غبار را برای ایجاد حلقه فراهم آورده اند.
امواج برخورد روی سطح رئا
نمایی نزدیک از لبه ی دهانه ی برخوردی در رئا

یکی دیگر از دانشمندان راهبر کاسینی، می گوید: «ما هرگز نباید از تنوع موجود در منظومه ی شمسی تعجب کنیم! سالها پیش فکر می کردیم که این تنها زحل است که دارای حلقه می باشد، ولی امروز ما با قمری آشنا شدیم که مینیاتوری است  از مادرش، زحل، سیاره ای که بسیار استادانه تر آزین بسته شده است.»

 

منبع:

http://www.universetoday.com/

 

ترجمه و توضیحات:

امیرمحمد گمینی - واحد نجوم تبیان

+ نوشته شده در  پنجشنبه یکم بهمن 1388ساعت 18:12  توسط علم عمومی  | 

ثبت دامین com

سلام دوستان این پست مخصوص کسانی است که وبلاگ دارند و می خواهند به آن دامنه بدهند برای گرفتن دامنه به ادامه مطلب برويد

 

عجله كنيد

 


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  پنجشنبه یکم بهمن 1388ساعت 17:6  توسط علم عمومی  | 

فيزيک ذرات بنيادي

فيزيک ذرات بنيادي

فيزيک ذرات بنيادي به مطالعه ذرات اصلي و تشکيل دهنده مواد و نيروهاي ما بين آنها مي پردازد. هدف از اين علم ، درک قوانين بنيادي حاکم بر تشکيل مواد و جهان مادي است. همچنين اين علم يکي از شاخه هاي اصلي مطالعات علمي بر سر فهم سر چشمه دنياست.

فيزيک ذرات بنيادي

 اين مقاله پايه هاي فيزيک ذرات را توصيف مي کند. لذا مي توان با موضوع اين بحث آشنا و در هيجان آن با متخصصان شريک شد. اين متن تا حد ممکن توصيفي است ، ولي چنانچه اطلاع کمي از فيزيک عمومي داشته باشيد ، اين مبحث مي تواند براي شما مفيد باشد.

فيزيک ذرات ، موضوعي جديد است و همه کشف هاي جديد مربوط به آن ، از آغاز قرن بيستم به بعد انجام شده است. لحظه به لحظه کشف هاي هيجان انگيزي انجام و گزارش شده است و موجب بازنويسي فصل هاي مشخصي از اين علم شده است ، البته اگر باعث بوجود آمدن سئوال هاي جديدي نشود! به همين دليل ، تنها واقعيت هايي که فکر مي کنيم "بطور کامل" پايه ريزي شده اند در اينجا مطرح مي شوند.

اتم ها

 ممکن است از دروس شيمي پايه آموخته باشيد که مواد ، از ذرات بنياديني بنام اتم تشکيل شده اند. امروزه همه ما مي دانيم که تمام مواد تقريبا از ترکيب بيش از 100 گونه اتم  هاي مختلف تشکيل شده اند که آنها را عنصر مي ناميم.

به هر حال ، از اوايل قرن بيستم مي دانيم که هر اتم حتي از ذرات بنيادي تري به نام پروتون ، نوترون و الکترون تشکيل شده است. هر عنصر به طور منحصر به فردي توسط تعداد پروتون هاي هسته اتمي خود شناسايي مي شود. مطالعه علم شيمي تنها با شيوه و چگونگي بر هم کنش الکترون ها با يکديگر و تشکيل مواد حاصل از اين برهم کنش ها ، سر و کار دارد ، (نيروها يا پيوندهاي شيمي). کوچکترين مقياسي که علم شيمي بدان توجه دارد ، در حد اتم ، است در صورتيکه فيزيک ذرات بنيادي اساسا با هر ذره بنيادي تر از اتم که مواد پايدار را تشکيل مي دهند و مي توانيم آنها را ببينيم و همچنين موادي که در انرژي هاي بالا و يا در پيدايش جهان اوليه وجود داشته اند ، سر و کار دارد. اين علم همچنين به مطالعه نيروهاي حاکم بر اين مواد مي پردازد. در حقيقت نيروهاي شيميايي ، تنها يکي از انواع خاص نيروهاست که علم شيمي بدان مي پردازد.

اتم

بسياري از اين ذرات (يا ريز ذرات) از ديد علم شيمي و تجربه روزمره ما پنهانند. شيوه ها و وسايل مخصوصي جهت کشف و يافتن اين گونه ذرات بايد بکار رود. يکي از ابزارهاي اصلي ، شتاب دهنده ذرات است. اين وسيله ، ماشين غول پيکري است که آثار و محصولات حاصل از برخورد ميان اين ذرات پر سرعت را آشکار سازي مي کند. براي اينکه اين ذرات انرژي کافي داشته باشند تا ساختار دروني خويش را آشکار کنند ، بايد قبل از برخورد سرعت بسيار بالايي بگيرند. برخي از اين ريز ذرات ممکن است تنها مدت بسيار کوتاهي پيش از نابودي و يا تبديل شدن به ذره ديگر ، به وجود آيند. بنابراين شتاب دهنده هاي ذرات مي توانند براي شبيه سازي جهان هستي در مراحل اوليه تشکيل ، استفاده شوند.

ايزوتوپ ها

پژوهش هاي تجربي در زمينه فيزيک هسته اي ، به تدريج نياز به ابزارها و دستگاه هاي تخصصي پيدا کردند. يکي از اولين دستگاه ها ، طيف نگار جرمي بود که بوسيله فرانسيس استون ، براي اندازه گيري جرم نسبي اتم هاي يک عنصر ابداع شد. چنانچه يک يا چند الکترون با بار منفي ، از اتمي جدا شوند ، آن اتم باري مثبت پيدا مي کند که به آن "يون" اطلاق مي شود. (کلمه اي يوناني که به معني مسافر است).

طيف نگار جرمي يون هاي مثبت يک گاز منزوي (باردار شده) را به سمت صفحه عکاسي هدايت مي کند. يون ها توسط ميدان هاي الکتريکي و مغناطيسي عمود بر مسير منحرف مي شوند لذا همه ذراتي که جرم يکساني دارند بر روي يک خط ظريف متمرکز مي شوند. يون هاي سنگين که لختي بيشتري دارند ، نسبت به يون هاي سبکتر کمتر منحرف مي شوند. با استفاده از طيف نگار جرمي اين حقيقت مهم کشف شد که برخي از عناصر شيميايي شامل دو يا چند جزء هستند که جرم متفاوتي دارند. کلر طبيعي که وزن اتمي آن اعشاري است (تقريبا 35.5) ، مطابق جرم هايش که به 35 و 37 نزديک هستند ، دو خط بر روي صفحه عکاسي بوجود مي آورد ، که البته هيچ يک از ذراتش (در نتيجه آزمايش) اعشاري نبودند. اجزاي يک عنصر شيميايي که اعداد جرمي متفاوتي دارند ، ايزوتوپ خوانده مي شوند. بسياري از عناصر در حالت طبيعي خود شامل دو يا چند ايزوتوپ هستند ، اگرچه 20 گونه از اين عنصرها نيز تنها يک نوع ايزوتوپ دارند ، آلومينيم ، کبالت و طلا از آن جمله اند.

ذرات بنيادين

با اصلاح فرضيه برو ، آستون قاعده عدد کامل خود را ارئه داد که بيانگر اين مطلب بود که همه جرم هاي اتمي نزديک به اعداد صحيح هستند و وزن هاي اتمي اعشاري عناصر ، ناشي از وجود دو يا چند ايزوتوپ هستند که هر کدام مقدار تقريبي صحيحي دارند. بر اساس مقياس رايج "کربن -12" امروزي که جرم اتمي "کربن -12" دقيقا 12 واحد است ، ديگر ايزوتوپ ها ، جرم اتمي نزديک به اعداد صحيح را دارا مي باشند. با حل مسئله اعشاري بودن اوزان اتمي ، فيزيکدانان ابتدا بر اين باور شدند ، که هسته شامل تعدادي الکترون و پروتون است. هسته اي با عدد اتمي Z و جرم اتمي A ، شامل A پروتون برا لحاظ کردن جرم کل و A منهاي Z الکترون براي تعادل بار مثبت پروتون ها در نظر گرفته مي شد. اين نظريه درباره ساختار هسته ، در سال 1311 هخ (1932 م) توسط جيمز چادويک با کشف نوترون تغيير يافت. اين ذره جديد هيچ بار الکتريکي ندارد و جرمي تقريبا برابر با جرم پروتون دارد. امروزه معتقدند که اتم هاي خنثي حاوي N نوترون ، Z پروتون و Z الکترون گردان هستند به طوري که A=N+Z ، در اين صورت ، ايزوتوپ ها نوکلوييدهايي با Z هاي برابر و N هاي متفاوت هستند. براي مثال ، هيدروژن طبيعي تقريبا بطور کامل از اتم هايي تشکيل يافته است که حاوي يک پروتون و يک الکترون مي باشد. وليکن مقدار بسيار کمي (در حدود 0.015 درصد) دوتريم (هيدروژن سنگين) در طبيعت يافت مي شود. دوتريم شامل يک پروتون ، يک نوترون و يک الکترون است. بطور کلي وضع در مورد عناصر سنگين تر بسيار پيچيده تر مي شود. قلع طبيعي که عدد اتمي آن 50 است ، شامل 10 گونه ايزوتوپ با چرم 112 ، 114 ، 115 ، 116 ، 117 ، 118 ، 119 ، 120 ، 122 ، 124 مي باشد.

ايزوتوپ

 اين ايزوتوپ ها هر کدام با ديگري متفاوت هستند ، زيرا عليرغم اين که هر يک داراي 50 پروتون و 50 الکترون هستند ، ولي تعداد نوترون هاي آن ها متفاوت است و از 62 تا 74 تغيير مي کند. هسته به واسطه نيرو ها ي کششي ميان پروتون ها و نوترون ها نگه داشته مي شود. ساز و کار اينگونه نيروهاي کششي تا کنون به طور کامل درک نشده است. وليکن جاذبه اين نيروها بايد آنقدر زياد باشند تا بر دافعه نيروي الکتروستاتيک ميان پروتون ها فائق آيند. اما به علت وجود همين نيروي دافعه با افزايش عدد اتمي ، نسبت تعداد نوترون به تعداد پروتون در مورد ايزوتوپ هاي پايدار افزايش مي يابد. در ميان عناصر سبک طبيعت تقريبا به ازاء هر پروتون ، يک نوترون وجود دارد.

 در ميان ايزوتوپ هاي پايدار و سنگين ، براي هر دو پروتون ، تقريبا 3 نوترون وجود دارد و همانطور که قبلا اشاره شد ، آستون دريافت که جرم هاي اتمي تقريبا مقادير صحيحي هستند.

اندازه گيري هاي دقيق نشان مي دهند که جرم  کلي هسته هميشه کمتر از حاصل جمع جرم هاي پروتون ها و نوترون هاي تشکيل دهنده هسته است. در سال 1284 هخ (1905 م) اينشتن نشان داد که جرم (M) صورت ديگري از انرژي (E) است که با رابطه E=MC2 به يکديگر مربوط مي شوند و در اين رابطه ، C ، سرعت نور است. اين کاهش جرم هسته به وسيله مفهوم "انرژي پيوندي يا بستگي هسته اي" بيان مي شود. انرژي بستگي ، مبين ميزان انرژي لازم جهت شکستن هسته به نوکلئون ها ي تشکيل دهنده آن مي باشد. نسبت انرژي بستگي به تعداد ذرات موجود در هسته وابسته است ، که در مورد عناصر مختلف ، متفاوت است. اين نسبت در مورد عناصر با عدد جرمي ميان 30 تا 120 بيشتر از عناصر بسيار سبک تر و بسيار سنگين تر پايدار است.

+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و هشتم دی 1388ساعت 16:57  توسط علم عمومی  | 

گالري تصاوير بي نظير از زحل و خانواده اش

گالري تصاوير بي نظير از زحل و خانواده اش

فضاپيماي کاسيني که در سال 2004 به ملاقات زحل رفت، همچنان در اطراف اين سياره و اقمارش گردش مي کند و زيباترين تصاوير و مهترين اطلاعات مربوط به اين سياره و خانواده اش را، به سمت زمين مخابره مي نمايد.

ماموريت کاوشگر فضايي کاسيني  قرار بود تيرماه امسال به پايان برسد ولي ناسا قصد دارد ماموريت کاسيني-هويگنس را تا دو سال ديگر تمديد کند. اکتشافات تاريخي اين دو کاوشگر، انقلابي در دانسته‌ هاي ما نسبت به سياره‌ي زحل و قمرهايش ايجاد کردند.

 با 2 سال تمديد ماموريت کاسيني، اين کاوشگر قادر خواهد بود 60 بار ديگر به دور زحل بگردد و ملاقات‌هاي هيجا‌ن انگيزي با قمرهايش داشته باشد. اين ملاقات‌ها شامل 26 بار ملاقات با بزرگترين قمر زحل، «تيتان»، 7 بار ملاقات با «انسلادوس»( Enceladus) و يک بار ملاقات با «رئا»( Rhea)، «ديون»(Dione) و هلن (Helene) خواهد بود. همچنين در طي اين مدت کاسيني به بررسي زحل، حلقه ها و مغناطيس‌کره‌ي آن خواهد پرداخت.

 تصاوير بي نظير از زحل و خانواده اش

«جيم گرين» (Jim Green)، مدير بخش علوم سياره اي ناسا، معتقد است:" اين تمديد نه تنها براي جامعه‌ي علمي بلکه براي جهانيان نيز هيجان انگيز است چرا که همگان قادر خواهند بود تا از رازهاي زحل پرده بردارند. نشانه‌ي موفقيت کاسيني کشفيات تازه ي‌ آن به همراه تصاوير افسون‌کننده‌ا‌ي خواهد بود که کاسيني از زحل به سمت زمين مي‌فرستد".

بنابر گفته‌هاي مدير ماموريت کاسيني، «باب ميشل» (Bob Mitchell)، "کاسيني به طرزي استثنايي خوب کار مي‌کند. به همين دليل ما تصميم گرفتيم ماموريت کاسيني را دو سال ديگر تمديد کنيم".

زيبا
زحل در مقابل نور خورشيد از ديد کاسيني

بر پايه‌ي کشفيات کاسيني، دانشمندان حدس مي‌زنند که زير سطح انسلادوس آب مايع وجود داشته باشد. به همين دليل است که اين قمر زحل، که قطرش تنها يک هفتم ماه است، يکي از اولويت‌هاي ماموريت‌هاي آينده‌ي‌‌ فضايي است.

کاسيني همچنين يخ فشان‌هايي در سطح انسلادوس کشف کرد که مخلوط يخ و آب را با فشار زياد تا ارتفاع سه برابر قطر انسلادوس به فضا پرتاب مي‌کنند. ذرات خارج شده از اين يخ فشان‌ها جذب يکي از حلقه هاي زحل مي‌شوند که بيشترين نرخ گسترش را دارد. در طي 2 سال آينده، کاسيني به ارتفاع 25 کيلومتري انسلادوس نيز خواهد رسيد و از اين ارتفاع آن را به دقت بررسي خواهد نمود.

يخ فشان
يخ فشان هاي انسلادوس
سطح انسلادوس
پوسته ي يخي انسلادوس

مشاهدات کاسيني از تيتان، بزرگترين قمر زحل، باعث شده است تا دانشمندان به شباهت‌هاي اين قمر با زمين پي ببرند. زمين و تيتان هر دو داراي درياچه، رودخانه، تل‌هاي شني، باران، برف، ابر، کوه و احتمالا آتشفشان هستند. با توجه به اين شباهت‌ها، دانشمندان گمان مي‌کنند تيتان مثال خوبي از زمين در زمان قبل از آغاز حيات باشد.

زحل و تيتان
زحل و تيتان

محقق مسئول ماموريت کاسيني، «دنيس ماتسون» (Dennis Matson)، مي‌گويد:" هنگامي که ما ماموريت را طراحي مي‌کرديم هرگز فکر نمي‌کرديم چه چيزهايي خواهيم يافت، به خصوص در مورد تيتان و انسلادوس. اين تمديد ماموريت نيز پاسخي است به اين کشفيات جديد و به ما اين امکان را خواهد داد تا بيشتر بدانيم".

بر خلاف زمين، درياچه ها، رودخانه‌ها و باران‌هاي تيتان همه از متان و اتان تشکيل مي‌شوند و دما به منفي 180 درجه سانتيگراد مي‌رسد. اگرچه جو ضخيم تيتان امکان مشاهده مستقيم سطح آن را محدود مي‌کند اما رادار دقيق و طيف‌نگارهاي فروسرخ کاسيني اين قابليت را به دانشمندان داده است تا از وراي اين جو ضخيم به بررسي سطح تيتان بپردازند.

از ديگر فعاليت‌هاي تحقيقاتي کاسيني مي توان به بررسي فصل هاي تيتان و زحل، مشاهده و بررسي حلقه‌هاي زحل و مطالعه‌ي مغناطيس‌کره‌ي زحل اشاره کرد.

حلقه ها
نمايي از يک قسمت از حلقه هاي زحل

کاسيني در طي چهار سال گذشته به طور پيوسته تصاوير مختلفي از زحل و قمرهايش به زمين ارسال کرده است به نحوي که اکنون آلبوم تصاوير ارسالي کاسيني حدود 140000 عکس را در بر مي‌گيرد.

هلال
هلال زحل!

حدود 10 سال پس از پرتاب و 4 سال پس از ورود به مدار زحل، کاسيني يک کاوشگر سالم و مقاوم است. اگرچه سه ابزارش دچار ايرادات کوچکي هستند اما اين ايرادها اثر چنداني در عملکرد اين فضاپيما ندارند. کاسيني همچنين سوخت کافي براي تمديد ماموريت خود دارد. نتايج به دست آمده از مشاهدات کاسيني در دو سال آتي مي‌تواند پايه‌گذار ماموريت‌هاي فضايي آينده به مقصد تيتان يا انسلادوس باشد.

انسلادوس
30 هزار کيلومتر بر فراز انسلادوس

کاسيني که در سال 1997 از پايگاه فضايي کيپ کاناورال به فضا پرتاب شد، در سفر هفت ساله ي‌ خود به سمت زحل 5/3 ميليارد کيلومتر را در نورديد. از نظر تعداد ابزارهاي تحقيقاتي، کاسيني داراي يک رکورد است. مدارگرد آن داراي 12 ابزار علمي است و کاوشگر هويگنس 6 ابزار تحقيقاتي را حمل مي‌کرد. اين کاوشگر که از يک موتور با سوخت هسته‌ا‌ي براي توليد انرژي بهره مي‌برد، در خرداد ماه سال 1383 (ژوئن 2004) وارد مدار زحل شد و از آن زمان تا کنون به ارسال داده‌هاي علمي مشغول است.

قمر دهانه
اپيمتئوس
فروسرخ
درخشش فروسرخ زحل
حلقه
حلقه هاي باستاني زحل به همراه«تتيس»
قمر
ياپتوس
تيتان
عوارض سطحي تيتان
تيتاني
تيتان با جو غليظش
قمر عجيب
قمر عجيبي به نام «هيپريون»
گردباد
يک گردباد با قطري بزرگ تر از زمين، در زحل

منابع:

http://nojumnews.com/

http://antwrp.gsfc.nasa.gov/apod/archivepix.html

http://www.apod.nojum.ir/

 

براي مشاهده ي آلبومهاي ديگر از زحل:

قمر حلقه دار!!

زحل جواهر منظومه ي شمسي

تعداد زيادي قمر کوچک در خارجي ترين حلقه زحل کشف شد.

+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و هشتم دی 1388ساعت 16:50  توسط علم عمومی  | 

باز هم آب در فضا

باز هم آب در فضا

شهابسنگ ها

برای اولین بار ستاره شناسان تایید کردند که یک سیارک ، دارای آب یخ زده بر سطح خود می باشد. تحلیل های انجام شده روی سیارک تمیس24 شواهدی مبنی بر حضور آب یخ زده همراه با ترکیبات ارگانیسمی را نشان می دهد. دانشمندان می گویند که این یافته های جدید از نظریه ای که می گوید سیارک ها آب و ترکیبات حیاتی را به زمین آوردند حمایت می کند. همچنین بررسی نور خورشید  بازتاب شده از سیارک نشان می دهد که ترکیبات ارگانیسمی در سطح این سیارک پراکنده شده اند. اما در مورد منشا این آب یخ زده فرضیه های مختلفی ارائه شده است.

یکی از این فرایض این است که لایه های یخ چندین متر پایین تر از سطح تمیس24 قرار دارند و هنگامی که برخوردهای فضایی با سیارک رخ می دهد، یخ به سطح راه می یابد. اگر چنین باشد می توان تایید کرد که برخی از سیارک ها شبیه دنباله دار ها هستند یعنی ناگهان فعال می شوند و وقتی بسته های یخ تبخیر می شوند مواد را در فضا پخش می کنند.

فرض دیگر این است که عملی مانند آنچه اخیرا در مورد پیدایش آب در ماه رخ داد وجود داشته باشد یعنی باد خورشیدی با سیارکی که فاقد جو است در ارتباط می باشد تا مولکول های H2O و OH شکل بگیرند. هنگامیکه جو موجود نباشد، سیارک در معرض باد خورشیدی قرار می گیرد که دارای یون های هیدروژن است. هیدروژن قادر به واکنش با اکسیژن در سطح سیارک می باشد که موجب شکل گیری مولکول های آب می شود.

 

+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و چهارم دی 1388ساعت 13:5  توسط علم عمومی  | 

قمر گمشده

قمر گمشده

اورانوس از دید ویجر ۲

اورانوس تفاوت‌های بسیاری با دیگر سیارات منظومه شمسی دارد، چراکه عملا سیاره‌‌ای مرده است و محور دورانش به‌‌دور خود، بر صفحه دوران به دور خورشید خوابیده است. شاید قمری گمشده، پاسخ معمای اورانوس باشد.

این فرضیه شاید شبیه به داستان‌های کودکانه به نظر برسد، اما این که تمایل عجیب اورانوس ممکن است از قمر بزرگ آن نشات گرفته باشد، یک حقیقت است.

اورانوس حول محوری می‌چرخد که تقریبا خوابیده بر صفحه سیستم خورشیدی است، و نه عمود بر آن و هیچ کس هم دلیل این امر را نمی‌داند. یک نظریه در مورد این حرکت عجیب این است که تمایل آن نتیجه برخورد با جسمی هم‌اندازه زمین است؛ اما ایگناسیو ماسکیورا از انستیتو SETI در کالیفرنیا می‌گوید: «این نظریه تقریبا نتوانسته هیچ چیزی را در مورد این سیاره توضیح دهد. مثلا این‌که چرا مدارهای 27 قمر شناخته شده اورانوس، مانند خود سیاره متمایل نشده‌اند؟»

این نظریه می‌تواند قابل قبول باشد، اما این نکته را نباید از نظر دور داشت که هیچ نشانه‌ای مبنی بر وجود یک ماه اضافی در اورانوس وجود ندارد.

به گزارش نیوساینتیست، در حال حاضر  گوانیل بو و ژاک لاسکار در رصدخانه پاریس در فرانسه، توضیح دیگری را برای این مسئله مطرح کرده‌اند. به عقیده آنها شاید اورانوس، یک قمر دیگر با وزن خیلی زیاد داشته است؛ اگر این قمر فرضی یک درصد از جرم اورانوس را داشته باشد و در فاصله معینی از این سیاره به دور آن بچرخد، تعادل سیاره را به مقدار بسیار اندکی بر هم می‌زند و بر میزان تلو تلو خوردن سیاره حول محور وضعی‌اش می‌افزاید. مدل‌سازی این دو نشان داده است که بعد از گذشت زمانی حدود دو میلیون سال، میزان این اعوجاج به اندازه‌ای زیاد خواهد شد که سبب می‌شود سیاره به یک سو بغلتد. 

مدار اورانوس

البته درمورد سرنوشت این قمر فرضی اتفاق نظر وجود ندارد. شاید بعد از این زمان، این ماه مجهول در اثر عبور سیاره دیگری از نزدیکی اورانوس، از آن جدا شده باشد و جایی در فضای منظومه شمسی سرگردان باشد؛ ولی اگر هنوز در حال گردش در منظومه شمسی نباشد، ممکن است که در اثر برخورد با یک غول گازی دیگر نابود شده باشد.

از دید ویلیام وارد از انستیتو پژوهشی جنوب غرب کلرادو، این نظریه می‌تواند قابل قبول باشد، اما این نکته را نباید از نظر دور داشت که هیچ نشانه‌ای مبنی بر وجود یک ماه اضافی در اورانوس وجود ندارد، البته به غیر از تاثیری که بو و لاسکار ادعا می‌کنند که این قمر گم شده بر محور چرخش اورانوس به حول خود داشته است.

 

منبع :

 khabaronline 

تنظیم برای تبیان:

ا.م.گمینی

+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و چهارم دی 1388ساعت 13:4  توسط علم عمومی  | 

سه کاندیدای ناسا

سه کاندیدای ناسا

سیاره زهره

ناسا از میان طرح‌های پیشنهادی، سه طرح را به منظور انجام ماموریت فضایی به یكی از سه كره سماوی در منظومه شمسی (سیاره زهره، یك سیارك نزدیك به زمین، و یا ماه) به عنوان فینالیست‌های نهایی انتخاب كرده است. هدف مشترك اجرای این پروژه‌ها درك بهتر تشكیل كره زمین و شكل‌گیری حیات در این سیاره عنوان شده است.

كاوش جو و پوسته سیاره زهره، تهیه نمونه‌ای از یكی از سیارك‌های نزدیك به زمین برای انجام مطالعات بیشتر، و یا ارسال یك ماه‌نشین رباتیك به یكی از حفره‌های قطب جنوب ماه به منظور تهیه و آوردن نمونه‌ای از سنگ‌ریزه‌های ماه به زمین محورهای اصلی این سه پروژه هستند كه از میان مجموع 8 پیشنهادی كه در سال 2009 میلادی به ناسا ارائه شده برگزیده شده‌اند.

از میان این سه طرح در نهایت تنها یك طرح پس از انجام مطالعات و بررسی‌های لازم قبول شده و اجرایی می‌شود. مطالعات از اوایل سال جدید میلادی (2010) آغاز شده و اواسط سال 2011 میلادی برنده نهایی اعلام خواهد شد. هر یك از این سه پروژه كه در نهایت انتخاب شود باید حداكثر تا 30 دسامبر 2018 آماده پرتاب شده باشد. صرفنظر از هزینه پرتاب، سایر هزینه‌های آن ماموریت نیز نباید از 650 میلیون دلار تجاوز كند.

سیارک ها

سه طرح پیشنهادی كه تا كنون موفق به راهیابی به این مرحله شده‌اند شامل موارد زیر است:

کاوشگر ژئومکانیک جو و سطح سیاره زهره (SAGE):

 در این طرح یك كاوشگر در بالای جو سیاره زهره رها شده كه در هنگام فرود محاسبات متعددی در مورد عناصر موجود در جو سیاره و همچنین شرایط آب‌وهوایی آن انجام می‌دهد. سپس این كاوشگر بر سطح سیاره فرود آمده و به وسیله تجهیزات خود شروع به مطالعه عناصر تشكیل‌دهنده و كانی‌های سطح بیرونی و لایه‌های زیرین آن می‌كند. هدف از انجام چنین مطالعاتی درك روند تشكیل سیاره زهره و علت تفاوت فاحش آن با زمین است.

این سه پروژه هستند كه از میان مجموع 8 پیشنهادی كه در سال 2009 میلادی به ناسا ارائه شده برگزیده شده‌اند.

ماه

كاوشگر سیارك‌های نزدیك به زمین، موسوم به Osiris-Rex:

در این طرح، كاوشگر به مدار یكی از سیارك‌های نزدیك به زمین ارسال شده و پس از محاسبات متعدد و فرود بر روی سطح آن، حدود 60 گرم از خاك سیارك را به عنوان نمونه برداشته و به زمین می‌آورد. بررسی این نمونه‌ها می‌تواند به درك بهتر تشكیل منظومه شمسی و منشا ملكول‌هایی كه برای شكل‌گیری حیات لازم است، كمك كند.

ماموریت آوردن نمونه‌های خاك از گودالی در قطب جنوب ماه، موسوم به MoonRise:

 در این ماموریت یك ماه‌نشین بر روی یكی از حفره‌های عریض ماه در نزدیكی قطب جنوب آن فرود آمده و حدود یك كیلوگرم از نمونه‌های موجود را تهیه كرده و به زمین بازمی‌گرداند. این نمونه‌ها در درك بهتر تاریخچه دوران نخستین تشكیل سیستم زمین و ماه موثر خواهند بود.

 

به نقل از:

Iranian Space Agency

تنظیم برای تبیان:

ا.م.گمینی

+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و چهارم دی 1388ساعت 13:2  توسط علم عمومی  | 

زندگی در ماه

زندگی در ماه

محققان آژانس فضایی ژاپن موفق به کشف حفره ای گدازه ای در کره ماه شده اند که به باور آنها این حفره مکانی مناسب برای ساخت اقامتگاههای فضایی در آینده ای نه چندان دور خواهد بود.

زندگی در ماه

به گزارش مهر، ساختن خانه ای در نزدیکی یک حفره یا یک دریا در ماه شاید زیبا و رویایی به نظر بیاید اما گروه هایی که قصد زندگی در کره ماه را دارند شاید در صورت زندگی در یک حفره شانس نجات بیشتری داشته باشند.

این پیام توسط گروهی از دانشمندان ارائه شده است که موفق به کشف حفره ای عظیم و عمیق در این کره شده اند و به اعتقاد آن ها این حفره می تواند بهترین مکان برای سکونت در ماه باشد. این حفره عمودی که در منطقه آتشفشانی تپه های ماریوس قرار گرفته است وسعتی برابر 64 متر داشته و عمق آن بیش از 79 متر تخمین زده شده است.

از آن مهمتر دانشمندان اعلام کرده اند این حفره به واسطه لایه ای نازک از مواد آتشفشانی از برخوردهای کیهانی که در ماه رواج فراوانی دارند و از آب و هوا و حرارت غیر قابل تحمل کره ماه در امان است. این ویژگی حفره کشف شده را به گزینه ای مناسب برای انجام اکتشافات بیشتر و مکانی برای اقامت احتمالی فضانوردانی که در آینده به کره ماه سفر خواهند کرد، تبدیل می کند.

هر نوع حفره گدازه ای در این کره می تواند به عنوان پناهگاهی بالقوه مورد استفاده قرار گیرد و فضانوردان را در تغییرات شدید آب و هوایی و از برخوردهای کیهانی حفظ کند.

به گفته محققان آژانس فضایی ژاپن، حفره های گدازه ای کره ماه مکانهایی با ارزش و مهم برای پایگاه های قمری آینده به شمار می روند که به منظور اکتشافات محلی و توسعه سازه ها و همچنین ماموریتهای دوردست در این کره احداث خواهند شد. هر نوع حفره گدازه ای در این کره می تواند به عنوان پناهگاهی بالقوه مورد استفاده قرار گیرد و فضانوردان را در تغییرات شدید آب و هوایی و از برخوردهای کیهانی حفظ کند.

زندگی در ماه

خبر دیگر از ماه این که ...

سایت مجله نجوم آورده است: از نظر علمی وجود آب به صورت مایعی پایدار در دمای 167- امكان ندارد. در نتیجه باید در مكانهایی سرد نظیر قطب‌های ماه یا گودال‌هایی كه نور خورشید را دریافت نمی‌كنند آب به شكل یخ تجمع كرده باشد. اما فضا‌پیمای LCROSS  ناسا در مهر ماه امسال پس از برخورد با چنین گودالی در سطح ماه، بنام كابئوس (Cabeus)، آب پیدا كرد. اما رصد های اخیر مدار‌گرد اكتشافی ماه (LRO)، نشان می­دهد كه بسیاری از مناطقی كه در نزدیكی قطب جنوب همیشه در سایه هستند خشك و مناطقی كه نور دریافت می‌كنند مرطوب می‌باشند.

این رصدها به دنبال آزمایش­های "آشكارساز نوترونی ماه" (LEND)، كه با سنجش میزان نوترون‌هایی كه از ماه ساطع می‌شود امكان وجود آب را بررسی می‌كند، انجام شد. آب و مواد دیگری كه در ساختار آنها هیدروژن وجود دارد باعث كاهش تعداد نوترونهای پایدار می‌شوند.

LEND به بررسی 37 گودال در مناطق همیشه تاریك كه نزدیك به قطب جنوب هستند پرداخت و تنها در 3 گودال به نام‌های كابئوس، فاستینی و شوماخر، مقادیر قابل توجهی هیدروژن یافت شد. چند منطقه آشكار دیگر نیز وجود هیدروژن را نشان می‌دهند.

 

تنظیم برای تبیان:

ا.م.گمینی

+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و چهارم دی 1388ساعت 13:1  توسط علم عمومی  | 

جرم کوچک کویپر

جرم کوچک کویپر

کمربند کویپر

تلسکوپ فضایی هابل توانسته ریزترین جرمی که تاکنون در کمربند کویپر، حلقه ای وسیع از ذرات یخی که در خارجی ترین حاشیه منظومه خورشیدی در چرخش است را رصد کند.

این جرم مشابه سوزنی در توده ای از کاه تنها 975 متر وسعت داشته و در فاصله چندین میلیارد کیلومتری از زمین قرار گرفته است. کوچکترین جرم کمربند کویپر یا KBO که پیشتر در بازتاب نور دیده شده بود، 50 برابر جرمی است که به تازگی یافته شده است.

این شواهد اولین مدارک مشاهده ای از میان جمعیتی از اجرامی به وسعت دنباله دار در کمربند کویپر است که در نتیجه برخوردهای کیهانی به وجود آمده اند بنابراین می توان گفت کمربند کویپر از برخوردهای کیهانی تکامل یافته است و به بیانی دیگر حجم اجرام یخی این منطقه طی 4.5 میلیارد سال گرد هم آمده اند.

کوچکترین جرم کمربند کویپر یا KBO که پیشتر در بازتاب نور دیده شده بود، 50 برابر جرمی است که به تازگی یافته شده است.

جرم رصد شده توسط هابل به اندازه ای کوچک و کم نور است که به نسبت آنچه هابل می تواند به صورت مستقیم رصد کند، 100 بار کوچکتر و ضعیف تر است. در واقع این جرم نه به صورت مستقیم، بلکه از تحلیل اطلاعات دیگر هابل به دست آمده است.

تلسکوپ هابل

هابل تاکنون 12 هزار ساعت از رصدهایش را در زاویه 20 درجه ای از منظومه خورشیدی به نگاه کردن به آسمان اختصاص داده است که به گفته محققان رصدهای ابزارهای نوری FGS این تلسکوپ تا کنون 50 هزار ستاره را تحت پوشش خود قرار داده اند.

فاصله این جرم کوچک یا KBO با کمک مدت زمان غیبت آن تخمین زده شده و ابعاد آن با کمک میزان تضعیف نور اندازه گیری شده است و محققان از یافتن این جرم در میان دیگر اطلاعات هابل بسیار هیجان زده اند.

بر اساس گزارش ساینس دیلی، رصدهای هابل از ستاره های نزدیک نشان داده است تعدادی از آنها از کمربندهایی مشابه کمربند کویپر برخوردارند، این دیسک ها یا کمربندها بقایای فرایند شکل گیری سیاره ها هستند.

 

به نقل از:

جام جم

تنظیم برای تبیان:

ا.م.گمینی

+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و چهارم دی 1388ساعت 12:59  توسط علم عمومی  | 

شاهکاری دیگر از هابل

شاهکاری دیگر از هابل

در تازه‌ترین شاهکار تلسکوپ فضایی هابل، دوربین دید گسترده3 توانست دورترین اجرام عالم را در نور فروسرخ به تصویر بکشد.

تصویر فراژرف هابل 2009 در نور فروسرخ

تلسکوپ فضایی هابل که اردیبهشت ماه برای آخرین بار تعمیر و به‌روزرسانی شد، موفق شد پرتوهای فروسرخ دورترین اجرام عالم را ثبت کند. کم‌‌نورترین و سرخ‌ترین اجرامی که در این تصویر دیده می‌شوند، کهکشان‌هایی هستند که در ششصد میلیون سالگی پس از مهبانگ تشکیل شده‌اند و روشنایی آنها یک میلیارد بار کم‌تر از توان بینایی چشم انسان است. تاکنون هیچ کهکشانی در این دوران از عالم مشاهده نشده بود.

این تصویر که در اوایل شهریور امسال گرفته شد، فراژرف2009 نام گرفته و برای تهیه آن، هابل به صورت فلکی کوره نشانه رفت؛ دقیقا همان جایی که در زمستان 2004 / 1382 به آنجا نشانه رفت و توانست تصویر مشهور فراژرف هابل را ثبت کند.

این اجرام زمانی وجود داشته‌اند که تنها 600 میلیون سال از عمر عالم می‌گذشت.

تصویر فراژرف هابل با استفاده از دوربین‌های پیشرفته نقشه‌برداری، ACS و دوربین و طیف‌نگار فروسرخ NICMOS و نوردهی یک میلیون ثانیه ثبت شد؛ درحالی‌که دوربین پیشرفته دیدگسترده 3، WF3 این امکان را در اختیار اخترشناسان قرار داد که تنها با استفاده از یک دوربین که پرتوهای فرابنفش تا فروسرخ را ثبت می‌کند، و صرف زمان نوردهی 48 ساعت طی ده روز، یعنی یک‌ششم زمان سابق؛ تصویری بهتر و دقیق‌تر از قبل را بدست آورند.

به دلیل انبساط روزافزون عالم، هرچه جسمی از ما دورتر باشد، سرعت دورشدنش نیز از زمین بیشتر است. به همین دلیل، پرتوهایی که از اجرام بسیار دوردست منتشر می‌شوند، به‌قدری کشیده می‌شوند که وقتی به زمین می‌رسند، در محدوده فروسرخ قرار می‌گیرند و دیگر نمی‌توان این اجرام را در پرتوهای مریی یا فرابنفش مشاهده کرد.

تصویر فراژرف هابل2004 در نور مریی و فروسرخ

این اجرام زمانی وجود داشته‌اند که تنها 600 میلیون سال از عمر عالم می‌گذشت. دوربین دید گسترده 3 برای تهیه این تصویر، سه بار از این منطقه عکس‌برداری کرد؛ هر بار به مدت 16 ساعت و با استفاده از یکی از فیلترهای فروسرخ 1.05 میکرومتر، 1.25 میکرومتر و 1.6 میکرومتر. سی.سی.دی دوربین هابل برخلاف دوربین‌های عکس‌برداری موجود در بازار، رنگی نیست و شدت نور عکس را اندازه‌گیری می‌کند. بنابراین، تصاویر ارسالی هابل در هر فیلتر، خاکستری است.

اخترشناسان پس از دریافت و پردازش این تصاویر، آنها را با رنگ‌های کاذب رنگ‌آمیزی کردند؛ بدین‌شکل که تصویر پرتوهای 1.05 میکرومتری را آبی، پرتوهای 1.25 میکرومتری را سبز و پرتوهای 1.6 میکرومتری را قرمز رنگ کردند و با ترکیب آنها، تصویر نهایی را که مشاهده کردید، بدست آوردند.

برای دیدن تصویر با کیفیت بالا اینجا را کلیک کنید.

 

به نقل از:

Parssky

تنظیم برای تبیان:

ا.م.گمینی

+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و چهارم دی 1388ساعت 12:26  توسط علم عمومی  | 

فضاپیمای افق های جدید، نزدیک به پلوتو

 

فضاپیمای افق های جدید (New Horizons) مرحله مهمی از زندگی خود را پشت سر گذاشت.این فضاپیما هم اکنون نسبت به زمین در فاصله نزدیکتری به مقصد اولیه اش یعنی پلوتو، قرار گرفته است. با اینحال افق های جدید که سریعترین جسم ساخته شده دست بشر تابدین لحضه می باشد، هنوز در نیمه راه مسیری که باید بسوی این سیاره کوچک بپیماید هم نیست و تا 25 فبریه 2010 نیز به این نقطه نخواهد رسید. افق های جدید 1440 روز از سفر 5/9 ساله اش را پشت سر گذاشته و به خوبی 15 واحد نجومی از خورشید را رد کرده است. اما هنوز راه درازی در پیش است: 1928 روز تا شروع عملیات اولیه و رویارویی با پلوتو ، و 2022 روز تا رسیدن فضاپیما به نزدیکترین نقطه به پلوتو (در تابستان 2015) مانده است.

تفکر درباره آنچه درباره پلوتو و کمربند Kuiper  طی 5/5 سال به دست خواهد آمد هیجان انگیز  است. آیا طرز تفکر و دیدگاه ما را تغییر خواهد داد؟

 

 

تصویری از لحضه پرتاب فضاپیما در ژانویه 2006

 

افق های جدید هم اکنون با سرعت 50000 کیلومتر بر ساعت در حال حرکت است و در فاصله 4/2 میلیارد کیلومتری از زمین قرار دارد.

این فضاپیما در ژانویه 2006 پرتاب شده است.

 

 

بخش های مختلف فضاپیمای افق های جدید

 

افق های جدید در اوایل ژانویه از خواب زمستانی بیدار خواهد شد تا دیش آنتن ارتباطی را دوباره تنظیم کند. این کار به منظور ثبت تغییر وضعیت زمین به دور خورشید انجام می گیرد. محاسبات از راه دور نشان می دهد که افق های جدید در وضعیت کاملاً خوبی به سر می برد و همه چیز طبق برنامه در حال پیش رفت است.

 

 

محقق ارشد، آلن استرن (Alan Stern) در آخرین دیدگاه های خود نوشت تیم علمی جلسه ای در ژانویه خواهد داشت تا در مورد اجرامی که امیدوارند در کمربند Kuiper  کشف گردد بحث شود. این تحقیقات تابستان آینده آغاز خواهد شد و تا 2011 و 2012 ادامه خواهد داشت. به طور خوشبینانه برایمان 4 تا 10 هدف را شناسایی خواهند کرد.

 

منبع: سایت نجوم ایران

ترجمه نعیمه موحدی از UniverseToday

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و دوم دی 1388ساعت 11:22  توسط علم عمومی  | 

چرا سیارات چشمک نمی زنند؟!

چرا سیارات چشمک نمی زنند؟!

زهره در کنار ماه چشمک نمی زند

سیاره ها اندازه ی ظاهری بزرگی دارند. درست است که در حقیقت بسیار کوچک تر از ستاره ها هستند اما بسیار هم نزدیک تر به ما جای گرفته اند. بزرگ ترین ستاره ها در محدوده ی دید بهترین تلسکوپ دنیا چیزی جز نقطه ای کوچک اما نورانی نیست، اما قرص مشتری حتی با یک دوربین دو چشمی نیز قابل رؤیت است. مشتری درست به اندازه ی ستاره ها تحت تأثیر شرایط جوی قرار می گیرد اما چون قرصی که ما از آن می بینیم نسبتاً بزرگ است، تصویر این سیاره در نظر ما به اطراف جهش نمی کند. قرص سیار حرکت می کند اما این حرکت در مقایسه با اندازه ظاهری اش بسیار

سیاره ای در صبحگاهان

ناچیز است و به همین سبب سوسو نمی زند، در حقیقت این حرکت موجب می شود جزییات کوچک سطح سیاره محو شوند اما سیاره به طور کلی محکم سرجای خودش می نشیند و تأثیر ناپذیر از آشفتگی جو به نظر می رسد. البته کمابیش در شرایط جوی بسیار بد حتی سیاره ها نیز چشمک زن به نظر می رسند، پس از توفان های عظیم جو بسیار متزلزل است و اگر سیاره در اوج مداری خود قرار داشته باشد، قرص کوچک تری خواهد داشت و برای سوسو زدن مستعدتر خواهد بود، پس شب هایی که سیاره ها چشمک می زنند شرایط دید مناسب نیست و بهتر است از رصد شبانگاهی تان چشم پوشی کنید!

دلیل دیگری که باید در نظر گرفته شود این است که طول موج های مختلف نور، شکست های متفاوتی دارند، برای مثال نور آبی و سبز بیش از نور قرمز شکسته می شوند، به همین دلیل گاهی در شرایط جوی بسیار ناپایدار، شما می توانید شاهد تغییر رنگ ستاره ها باشید. ابتدا یک رنگ و سپس رنگ دیگری از آن ستاره به سوی شما می شکند. برای مثال

مشتری از پشت تلسکوپ

شباهنگ پرنورترین ستاره ی آسمان شب را در نظر بگیرید، این ستاره بیشتر اوقات رنگ سفید یکنواختی دارد اما زمان هایی که در ارتفاع کمی قرار گرفته به طور چشمگیری چشمک می زند و تغییر رنگ می دهد.

 

ترجمه:

لنا عباسی

به نقل از:

مجله نجوم شماره 178

تنظیم برای تبیان:

ا.م.گمینی

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و دوم دی 1388ساعت 11:10  توسط علم عمومی  | 

زمین در محدوده خطر انفجار یک ستاره بزرگ قرار دارد

دانشمندان آمریکایی اعلام کردند سیاره زمین به زودی تحت تاثیر انفجار ستاره ای در فاصله سه هزار سال نوری قرار گرفته و دچار آسیبهایی خواهد شد. این ستاره که T Pixidis نام دارد در حال ایجاد انفجار خودساخته ای با قدرتی برابر 200 میلیارد میلیارد میلیارد مگاتن تی ان تی است. با وجود اینکه این ستاره در حدود سه هزار و 260 سال نوری از زمین فاصله دارد، فاصله ای که در مقیاسهای کهکشانی کاملا ناچیز به شمار می رود انفجار اتمی به وجود آمده می تواند لایه ازون سیاره زمین را از هم بشکافد.اخترشناسان دانشگاه ویلانوا در فیلادلفیا اعلام کردند ماهواره IUE نشان داده است ستاره T Pyxidis در واقع دو ستاره است که یکی از آنها یک کوتوله سفید در حال مکیدن گاز به داخل بوده و روز به روز بزرگتر می شود، زمانی که این ستاره به اندازه کافی بزرگ شود، انفجار مهیب رخ خواهد داد.

 

انفجار به وجود آمده به اندازه ای درخشان خواهد بود که نور آن با نور تمامی ستاره های کهکشان راه شیری در کنار یکدیگر برابری می کند. تلسکوپ هابل نیز از این ستاره در حالی که خود را با انجام انفجارهای کوچکی برای انفجار بزرگ آماده می کند عکسبرداری کرده است. این انفجارهای کوچک از سال 1890 هر بیست سال یک بار رخ داده اند اما از سال 1967 به بعد متوقف شدند.

 

بر اساس گزارش تلگراف و به گفته اخترشناسان بنابراین زمان انفجار بعدی این ستاره در حدود بیست سال به تعویق افتاده است. به گفته رابین اسکاژل نایب رئیس انجمن اخترشناسی عمومی این ستاره به طور حتم به زودی به یک ابرنواختر تبدیل خواهد شد، اما این "به زودی" بسیار دورتر از چیزی است که بخواهد انسانها را دچار کابوسهای شبانه کند.

 گزارش از مهر

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و دوم دی 1388ساعت 11:7  توسط علم عمومی  | 

چند خبر مهم !

چند خبر مهم !

در میان اخبار منتشر شده در طول چند هفته اخیر چند خبر جالب بود!

windows ویندوز

چاپ تصاویر با كمك اینترنت بی سیم

شركت اپسون كه بزرگترین تولیدكننده چاپگر در جهان محسوب می‌شود، ابزاری برای گوشی هوشمند آیفون عرضه كرده كه به كاربران امكان می‌دهد از طریق شبكه بی‌سیم Wi-Fi تصاویر مورد نظر خود را چاپ كنند

به گزارش فارس به نقل از پی‌سی‌ورلد، این ابزار جدید iPrint نام دارد و به كاربر امكان می‌دهد تصاویر مورد نظر خود را از طریق شبكه بی‌سیم Wi-Fi به چاپگر اپسون انتقال داده و آن را چاپ كند

 

این ابزار به گونه‌ای ساخته شده است كه می‌تواند به صورت خودكار كلیه چاپگرهای اپسون كه در اطراف گوشی هستند را تشخیص دهد و بدون نیاز به استفاده از رایانه، تصاویر را چاپ كند

برای این ابزار چاپ تصاویر در اندازه‌های 4 در 6، 5 در 7، اندازه نامه و A4 در نظر گرفته شده است. اپسون سومین شركتی است كه ابزار ویژه خود برای چاپ تصاویر در گوشی آیفون را ارایه می‌دهد

 


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  پنجشنبه هفدهم دی 1388ساعت 10:43  توسط علم عمومی  | 

دروس نجوم اسلامی: مثلثات کروی

دروس نجوم اسلامی: مثلثات کروی

یکی از قدیمی ترین شاخه های دانش ستاره شناسی, نجوم کروی است. با عنایت به اینکه گفتیم برای حل بسیاری از مسایل ستاره شناسی, می توانیم تمام اجرام سماوی را روی یک کره فرضی بنام کره سماوی در نظر بگیریم, اهمیت نجوم کروی در محاسبات, روشن تر می شود. سابقه این رشته به 4000 سال پیش باز می گردد ولی هنوز در بسیاری از موارد نقش کلیدی را ایفا می کند.

 

دایره عظیمه

دایره های عظیمه

روی سطح یک کره می توان دوایر فرضی متعددی را در نظر گرفت. این دوایر به صورت نامحدود و با اندازه های مختلف قابل تصورند. به آن دسته از دوایری که مرکز آنها منطبق بر مرکز کره باشد, دایره عظیمه گفته می شود. پر واضح است از آنجا که شعاع دایره عظیمه مساوی شعاع کره است, محیط این دایره از تمام دوایر فرضی دیگر بزرگتر است و از اینرو نام آن را دایره عظیمه گذاشته اند.

کوتاه ترین فاصله بین دو نقطه واقع بر روی یک کره, قوس دایره عظیمه ای است که از آن دو نقطه عبور می نماید. این اصل هندسه کروی متناظر اصلی است که در هندسه مسطح برای کوتاهترین فاصله بین دو نقطه داریم, یعنی: کوتاهترین فاصله بین دو نقطه خط راستی است که از آن دو نقطه عبور می نماید. با توجه به


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  پنجشنبه هفدهم دی 1388ساعت 10:35  توسط علم عمومی  | 

تصحيحات نجومي

 تصحيحات نجومي

مشاهدات نجومي که با چشم مسلح يا چشم غير مسلح انجام مي شود, بايد پس از تصحيحات چهار گانه زير مورد استناد قرار گيرد. اين تصحيحات بخصوص در مورد مشاهدات مربوط به ماه و خورشيد, جدي ترند.

 

دروس نجوم اسلامي: تصحيحات نجومي

1- تصحيح اختلاف منظر

در دستگاه هاي استوايي و دايرة البروجي, مرکز کره زمين به عنوان مبدا مختصات در نظر گرفته مي شود, ولي مشاهدات نجومي عملا بر سطح کره زمين انجام مي گردد. با در نظر گرفتن اختلاف زاويه ديد از مرکز زمين و سطح زمين, خطايي در مشاهده پيش مي آيد. اين خطا با تصحيح اختلاف منظر مرتفع مي گردد. به خاطر بعد مسافت ستارگان, مقدار اين تصحيح در مورد آنها, بسيار ناچيز و قابل اغماض است. در مورد خورشيد زاويه خطاي

اختلاف منظر

ديد بطور متوسط 8/8 ثانيه قوسي است. اما در مورد ماه اين مقدار در حدود يک درجه است. به خاطر بيضي بودن مدار


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  پنجشنبه هفدهم دی 1388ساعت 10:32  توسط علم عمومی  | 

این ۱۴ جا سالم نیست


این ۱۴ جا سالم نیست

 

انتخاب جايي که مسواک‏تان را قرار مي‏دهيد، جايي که تلويزيون تماشا مي‏کنيد و مکاني که مواد غذايي را نگهداري مي‏کنيد و خيلي انتخاب‌هاي ديگر مي‏تواند تاثير زيادي بر سلامت شما داشته باشد. باور نداريد؟ 14 نکته زير را بخوانيد تا ببينيد بدترين جاهاي خانه و هواپيما و کلاس‌هاي بدنسازي و... کجاست.


بدترين جا براي نگهداري مسواک‎


بدترين محل براي قرار دادن مسواک سينک دست‌شويي است. البته خود سينک مشکلي ندارد و همه مشکل به نزديکي آن به توالت مربوط است. به گفته محققان و ميکروب‏شناسان دانشگاه آريزونا، به طور متوسط در يک کاسه توالت حدود 3 ميليون ميکروب وجود دارد. اين ميکروب‏ها مي‏توانند تا 2 متر جابه‌جا شوند و روي زمين، ديوارها و روي مسواک قرار بگيرند. بهتر است مسواک را بيرون توالت در کابينت دارو يا يکي از کابينت‏هاي آشپزخانه نگهداري کنيد.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  دوشنبه چهاردهم دی 1388ساعت 12:9  توسط علم عمومی  | 

عوارض يک جراحي زيبايي

 

جراحي پلاستيك بيني مانند هر جراحي ديگري ممكن است با عوارضي همراه شود اما در صورت دقت و مهارت جراح و رعايت نکات و دستورات توسط بيمار، احتمال اين عوارض به حداقل مي‌رسد.

عوارض جراحي بيني را در يک تقسيم‌بندي کلي مي‌توان به دو دسته تقسيم كرد: آن دسته از عوارض بيني كه در عملكرد بيني، خود را نمايان مي‌كنند (مانند چسبندگي‌هاي داخل بيني يا تنگ شدن بيش از اندازه سوراخ‌هاي بيني كه موجب مشكل تنفسي مي‌شود) و آن دسته از عوارضي که در ظاهر بيني نمود مي‌يابد و عمدتا ناشي از برداشتن بيش از اندازه بافت‌هاي بيني است (مانند کوچک شدن بيش از حد بيني كه نامتناسب با اجزاي صورت جلوه مي‌کند.)



ادامه مطلب
+ نوشته شده در  دوشنبه چهاردهم دی 1388ساعت 11:8  توسط علم عمومی  | 

کفش شما مي‌تواند منشا آلرژي‌تان باشد

ورود بي‌مهار کفش‌هاي خارجي با کيفيت پايين، از جمله کفش‌هاي چيني، مشکلاتي را به دنبال داشته که از شايع‌ترين آنها بروز آلرژي است. شايع‌ترين آلرژي‌هاي کفش به لاستيک، مواد شيميايي و کرومات (درچرم) و نيکل موجود در سگک کفش رخ مي‌دهد. چسب هم از جمله مواد موجود در کفش است که مي‌تواند باعث بروز حساسيت شود. لايه خارجي کفش مي‌تواند چرم، لاستيک يا مواد صناعي باشد. تخت کفش از ترکيبات مشابه و يا ساير فرم‌هاي جامد لاستيک ساخته مي‌شود. لايه داخلي تخته کفش نيز از همين ترکيبات ساخته مي‌شود. ترکيبات متفاوتي مي‌تواند باعث بروز واکنش‌ آلرژيک شود مثل لاستيک، رزين‌هاي فرمالدييد، بيوسيدها و روغن کاج. چسب معمولا باعث بروز آلرژي نمي‌شود ولي ساير ترکيبات از جمله لاستيک، آلرژن هستند


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  دوشنبه چهاردهم دی 1388ساعت 10:59  توسط علم عمومی  | 

بی خوابی و استرس عامل سردردهای میگرنی

بی خوابی و استرس عامل سردردهای میگرنی 

سردرد

رئیس انجمن متخصصان داخلی گفت: میگرن به دلیل انقباض و انبساط عروق خونی در رگ های سر به وجود می آید و استرس های روحی و بی خوابی می تواند، باعث سردرد های میگرنی شود.

 

ایرج خسرو نیا در گفتوگو با خبرنگار اجتماعی فارس، افزود: میگرن یكی از شایع ترین علل سر درد است. سر درد میگرنی سردردی است، دوره ای، ضربان دار همراه با رنگ پریدگی، تهوع و استفراغ كه از 4 تا چند روز ممكن است، به طول انجامد.

 

وی گفت: هنوز پس از سالها تحقیق علت ایجاد این سردرد مشخص نشده است. این بیماری در زنان شایع تر است، ولی می توان گفت به دلیل انقباض و انبساط عروق خونی كه ممكن است در رگ های سر به وجود آید، بی خوابی و استرس های روحی می تواند، باعث بروز میگرن شود.

 

رئیس انجمن متخصصان داخلی افزود: میگرن سردردی است دورهای با زمینه ارثی و خانوادگی كه در كودكی، نوجوانی یا اوایل بزرگسالی آغاز می شود ولی پیدایش نشانه های آن، در سنین نوجوانی است.

 

خسرونیا اضافه كرد: شروع سردرد می تواند از ناحیه گیجگاهی، پیشانی یا پشت سر باشد. گاهی بیمار نمی تواند نقطه خاصی را برای آغاز درد بیان كند ولی در بیشتر موارد در این بیماری درد در یك نیمه سر وجود دارد.

 

وی گفت: پیشگیری از میگرن با داروها و توصیه هایغیر دارویی امكان پذیر است. میگرن یك بیماری شایع به حساب می آید و اكثراً افرادی كه به میگرن مبتلا هستند، دچار حملات مكرر سردرد برای مدت چندین سال هستند.

+ نوشته شده در  دوشنبه هفتم دی 1388ساعت 22:14  توسط علم عمومی  | 

دروس نجوم اسلامی: مسأله قمر در عقرب

دروس نجوم اسلامی: مسأله قمر در عقرب

دروس نجوم اسلامی: مسأله قمر در عقرب

ماه هر 32/27 روز یکبار به دور زمین می گردد, به این دوره یک ماه نجومی می گویند. ولی از آنجا که زمین نیز به نوبه خود در طی این مدت حدود 30 درجه در مدار خود به گرد خورشید تغییر مسیر داده است, برای اینکه ماه, زاویه زمین- ماه- خورشیدی سابق خود را پیدا کند, بیش از دو روز دیگر باید به دور زمین بگردد. این مدت که در مجموع تقریبا 53/29 روز طول می کشد یک ماه هلالی را تشکیل می دهد. بنابراین در هر ماه هلالی ماه بیش از یک دور, دایره البروج را طی می کند.

در روایات ما برای قرار گرفتن ماه در عقرب احکام خاصی وضع شده است.

 

- چنانچه در وسایل الشیعه با اسناد مختلف روایت می کند که: "عن محمد بن حمران عن ابیه عن ابی عبد الله علیه السلام قال: من سافر او تزوج والقمر فی العقرب لم یر الحسنی".1 یعنی : کسی که سفر کند و یا ازدواج نماید در حالیکه قمر در عقرب باشد خوشی و خوبی نمی بیند .

 

- همینطور مرحوم طبرسی در مکارم الاخلاق از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله وسلم روایت می کند که: "انه نهی عن الحجامه فی یوم الاربعاء اذا کانت الشمس فی العقرب."2 یعنی : پیامبر  نهی فرمودند از حجامت کردن در روز چهارشنبه ای که قمر در عقرب باشد .

 

مشکلی که در اینجا قابل بحث است آن است که مراد از عقرب, صورت فلکی عقرب است یا برج عقرب. تفاوت این دو اصطلاح به خاطر حرکت تقدیمی است که به تفصیل در مورد آن بحث کردیم. بین فقها دو نظر مختلف مطرح شده است:

مرحوم مجلسی در این باب می فرماید: "الظاهر ان المراد بکون القمر فی العقرب هنا کونه محاذیا لکواکبه کما هو ادب(داب

قمر در عقرب

ظ) العرب فی البوادی و غیرها, اذ لم یکن عندهم ضوابط البروج و الانتقالات الیها و الاستخراجات الشایعه فی تلک الازمان و لم یکن دابهم علیهم السلام احاله الناس فی الاحکام التی تحتاج الیها عامه الخلق علی ما لا یعرفه الا الآحاد من العلماء لاسیما اذا لم یکن شایعا فی تلک الازمنه عند العلماء ایضا و الکواکب الثابته و الاشکال التی سمیت البروج بها قد انتقلت فی زماننا عن البروج التی عینوها بمقدار برج تقریبا فالعقرب فی مکان القوس. فظهر ان ما فی الشریعه ایضا لایوافق قواعدهم المقرره عندهم."3

در کشف اللثام در این مورد نظر دیگری عنوان شده است. فاضل هندی می فرماید: "والظاهر ان لفظ الخبر مقول علی عرف اهل النجوم و لایرویدون بمثله الا الکون فی البرج بالمعنی المعروف عندهم مع الاصل فی ما زاد."4

ممکن است قول اول , یعنی اینکه مقصود صورت فلکی عقرب است, به وجوه زیر تقویت شود:

 

- در موقع صدور روایت (قرن نهم میلادی) هم, برج و صورت فلکی تطابق کامل نداشتند و احاله عرف به "عقرب" به صورت فلکی منصرف بوده است.

- اسامی صور فلکی نامبرده شده از ابداعات اقوام غیر عرب است و اعراب برای تعیین موقعیت قمر از منازل بیست و هشتگانه استفاده می کرده اند. از همینرو آیه شریفه : "والقمر قدرناه منازل حتی عاد کالعرجون القدیم" 5 به منازل معروف نزد اعراب نسبت داده می شود. بنابراین داب اعراب مشخص نمودن موقعیت قمر با ستارگان بوده است و این عادت, اراده معنای صورت فلکی را تقویت می نماید.

 

وضع بروج برای احصاء فصول مختلف سال بوده و این در مورد خورشید موضوعیت دارد ولی در مورد ماه, فصول مختلف معنی ندارد, بنابراین جایگاه ماه بین ستارگان مهم است نه زاویه دایره البروجی ماه.

از طرف دیگر قول دوم, یعنی اینکه مقصود برج عقرب باشد, به وجوه دیگری تقویت می شود, از جمله:

از آنجا که اصطلاح عقرب مثل بقیه صور فلکی دایره البروجی ریشه غیر عربی دارد, این اصطلاح طبق عرف اصلی بکار می رود. پس باید مراد همان برج نجومی باشد.

قمر در عقرب

در سه ماه از سال که خورشید در حوالی صورت فلکی عقرب قرار می گیرد, یعنی ماه های پاییز, اصولا صورت فلکی عقرب دیده نمی شود و تشخیص اینکه قمر در عقرب واقع شده احتیاج به خبرویت و قدری محاسبه دارد. بنابراین در سه ماه از دوازده ماه قمری, وقوع قمر در عقرب کاملا وجهه نجومی دارد و در نه ماه دیگر هم اراده یک معنی صرفا نجومی, و نه عرفی, امر دور از ذهنی نیست.

 

[البته نکته ای که نباید از نظر دور داشت، تحریم طاع بینی در بسیاری از روایات شیعی است. از طرف دیگر معصومین علیهم السلام تصریح کرده اند که اوضاع جامعه تحت تأثیر اوضاع سماوی قرار نمی گیرد: مانن ماجرای مرگ فرزند پیامبر و کسوف، که پیامبر فرمودند: ماه و خورشید به خاطر مرگ کسی نمی گیرند، بلکه نشانه هایی از قدرت خداوند هستند.]

 

منابع:

1- مرحوم شیخ حر عاملی, وسایل الشیعه, جلد 8 , صفحه 266 , باب 11 از ابواب آداب السفر الی الحج و غیره, حدیث1. همچنین جلد 14 , صفحه 80 , باب کراهه التزویج و القمر فی العقرب و فی محاق الشهر از ابواب مقدمات النکاح و آدابه, حدیث 1.

2-مرحوم طبرسی, مکارم الاخلاق, صفحه 75, باب فی الحجامه و آدابها.

3-مرحوم مجلسی, بحار الانوار, جلد 51 , صفحه 268.

4- فاضل هندی, کشف اللثام, جلد 2 , صفحه 7.

5- سوره یس , آیه 39.

 

نویسنده:

دکتر محمد سمیعی

افزوده و تنظیم برای تبیان:

ا.م.گمینی

+ نوشته شده در  دوشنبه هفتم دی 1388ساعت 22:13  توسط علم عمومی  | 

ماده تاریک در اعماق زمین

ماده تاریک در اعماق زمین

محققان آزمایشگاهی زیرزمینی در قلب جنگل‌های مینه‌سوتا شاهد دو برخورد تازه بوده‌اند، که می‌توانند مرتبط با اولین آشکارسازی مستقیم ماده تاریک در جهان باشند و به تلاش‌های 80‌ساله دانشمندان برای اثبات وجود این ماده اسرارآمیز که از لحاظ تئوری باید وجود داشته باشد، پایان دهند.

ماده تاریک؟

به گزارش نیچر، محققان پروژه «جستجوی برودتی ماده تاریک 2» با آشکارسازی تجربی ذرات فرضی ویمپ - ذرات سنگین با برهم کنش ضعیف - که شناخته‌شده‌ترین شکل ماده تاریک در جهان هستند، به امیدهای تازه‌ای دست یافته‌اند. آنها احتمال می‌دهند، ماده تاریک در برخوردهای ایجاد‌شده توسط «ال.اچ.سی»، شتاب‌دهنده عظیم هاردونی در سرن نیز وجود خودش را اثبات کند.

از دهه 1930 که برای اولین‌بار وجود ماده تاریک در جهان مطرح‌شده است، تاکنون دلایل متعددی برای اثبات وجود آن طرح شده‌اند، از جمله آنها می‌توان به مطالعات ساختار جهان و مسیر چرخش کهکشان ها اشاره کرد. دانشمندان احتمال می‌دهند 85% از ماده موجود در جهان هستی ماده تاریک باشد.

این تحقیق آخرین سری از تلاش‌های بشری برای کشف ماده تاریک است، پیش از آن در سال 2008/1387 ماهواره ایتالیایی پاملا وجود پوزیترون‌هایی را که می‌توانند ناشی از واپاشی ماده تاریک باشند، اثبات کرده بود. تلسکوپ فضایی پرتوهای گاما فرمی متعلق به ناسا نیز چندماه گذشته هاله‌ای از غبار و نور شدید را در مرکز کهکشان راه‌شیری مشاهد کرد که می‌تواند نشانه دیگری باشد.

با اینکه فضای اطراف این آزمایشگاه از سرب پوشیده‌شده و در عمق 700 متری زمین واقع‌شده است، شاید باز هم پرتوهای گاما یا تعداد اندکی نوترون نتایج را تحت‌الشعاع قرار داده باشند.

در این تحقیق که در سال 2007/1386 بر روی ذرات فرضی ویمپ و اثر آنها در دمای صفر مطلق انجام شد، دو برخورد در خلال «جستجوی برودتی ماده تاریک2» رخ دادند که امیدهای تازه‌ای را برای کشف نشانه‌های ماده تاریک ایجاد کردند.

در این تجربه کریستال‌هایی از ژرمانیوم و سیلیکون تا نزدیکی دمای صفر مطلق سرد شدند، با برخورد ویمپ‌ها به این کریستال‌ها می‌بایست ارتعاشات خفیفی ایجاد شوند و گرمای اندکی هم تولید شود. مقایسه میان اندازه و زمان این دو سیگنال، نوع ذره ایجاد‌کننده آنها را آشکار می‌کرد.

ماده تاریک

دانشمندان این پروژه تا تکرار آن و بررسی مجدد نتایج سکوت کردند، اما مجموعه گفتگوهای انجام‌شده در این روزها حاکی از اینست که این ذرات فرضی جرمی معادل 30 تا 60 گیگاالکترون‌ولت داشته‌اند، به عبارت دیگر هر کدام 30 تا 60 برابر یک پروتون جرم دارند.

تنها 75% احتمال دارد ذرات برخوردکننده، ویمپ بوده باشند، 25% باقی‌مانده به اثر پرتوهای سرگردان اختصاص دارد. تیموتى سامنر، فیزیک‌دان کالج سلطنتی لندن، که رهبری Zeplin-III پروژه رقیب این آزمایش را به عهده دارد، معتقدست 75 درصد از لحاظ آماری عدد قابل‌قبولی نیست.

با اینکه فضای اطراف این آزمایشگاه از سرب پوشیده‌شده و در عمق 700 متری زمین واقع‌شده است، شاید باز هم پرتوهای گاما یا تعداد اندکی نوترون نتایج را تحت‌الشعاع قرار داده باشند.

با تمامی این احتمال‌ها نتایج حاصل از این آزمایش با نتایج رصدی پاملا و فرمی هم‌خوانی دارد و می‌توان برای اطمینان کامل تا پایان سال آینده میلادی صبر کرد تا شتاب‌دهنده عظیم هاردونی ال.اچ.سی نتایج را قطعی کند، البته اگر قبل از آن Zeplin-III از این راز پرده برنداشته باشد.

 

منبع:

khabaronline

تنظیم برای تبیان:

ا.م.گمینی

+ نوشته شده در  دوشنبه هفتم دی 1388ساعت 22:10  توسط علم عمومی  | 

دروس نجوم اسلامی: دستگاه مختصات افقی

دروس نجوم اسلامی: دستگاه مختصات افقی

«ابزارآلات رصدخانه ی مراغه»

همانطور که لازم است برای مشخص نمودن یک نقطه روی کره زمین از  عرض و طول جغرافیایی استفاده کنیم, باید بتوانیم موقعیت هر جرم سماوی را نیز در یک دستگاه مختصات مشخص نماییم. یکی از ساده ترین این دستگاه ها دستگاه مختصات افقی است.

در این دستگاه هر جسم با دو مؤلفه سمت و ارتفاع, مشخص می شود. برای تعریف این دو مؤلفه باید فرض کنیم که ما در مرکز یک دایره قرار گرفته ایم و افقی که در اطراف ما گسترده شده است, دایره ای است که از شمال شروع می شود و از مشرق به جنوب, سپس به غرب گسترش می یابد. همچنین آسمان بالای سر ما مانند یک نیم کره است که ما در مرکز آن ایستاده ایم. هر جرم سماوی را که در آسمان فرض کنیم, مشخص کننده نقطه ای از آن نیم کره فرضی است. بالاترین نقطه این نیم کره را سمت الرأس می نامیم.

زاویه سمت که با (A) نمایش داده می شود, نشانگر اینست که نقطه مورد نظر چند درجه با شمال فاصله دارد. مقدار زاویه سمت بین 0 تا 360 درجه از طرف شمال به مشرق اندازه گیری می شود. بنابراین زاویه سمت مشرق, 90 درجه و زاویه سمت جنوب 180 درجه و زاویه سمت مغرب 270 درجه فرض می شود. زاویه ارتفاع که با (a) نمایش داده می شود, زاویه ای است که اگر از سمت الراس، کمانی به طرف نقطه مورد نظر سپس به افق بکشیم, نقطه مورد نظر با افق تشکیل می دهد. ارتفاع اشیایی که در افق هستند, صفر و ارتفاع سمت الراس 90 درجه است. بنابراین اگر مثلا ماه در سمت 250 درجه و ارتفاع 10 درجه قرار گرفته باشد, در ناحیه جنوب غربی قرار گرفته و برای رؤیت آن باید, 10 درجه سر خود را بالا ببریم.

دروس نجوم اسلامی: دستگاه مختصات افقی

اگر در حرکت وضعی زمین که از جهت غرب به شرق, انجام می شود, قدری تامل نماییم, متوجه می شویم که تمامی اجرام سماوی از شرق طلوع می کنند و هنگامی که به نصف النهار ناظر (نصف النهاری که از نقطه ای که ناظر در آن ایستاده است, می گذرد) می رسند, حداکثر ارتفاع خود را پیدا می کنند و مجددا در نیمه دوم مسیر خود, رفته رفته ارتفاع خود را از دست داده و در سمت غرب, غروب می نمایند. از همین رو است که در ظهر شرعی خورشید حداکثر ارتفاع را دارد و دقیقا در جهت جنوب (برای مثل شهر قم) یا شمال  روی نصف النهار ناظر قرار می گیرد.

 

نویسنده:

دکتر محمد سمیعی

تنظیم برای تبیان:

ا.م.گمینی

+ نوشته شده در  دوشنبه هفتم دی 1388ساعت 21:34  توسط علم عمومی  | 

جو زمین

جو زمین

تاکنون فوران آتشفشان‌ها و خارج شدن پر فشار گازهای اعماق سیاره ما منشا جو زمین قلمداد می‌شد؛ اما شاید دنباله‌دارهایی که از دوردستهای منظومه به ملاقات زمین آمده‌اند، اتمسفر زمین را به وجود آورده باشند.

جو زمین

برای زمین شناسان، خاستگاه گازهای تشکیل دهنده اتمسفر زمین برای مدت های مدید یک معما بوده‌ است. و تاکنون نیز یکی از اصلی‌ترین نظریه‌ها در این زمینه، جوشیدن گازها به خارج از دهانه آتشفشان‌ها بوده است.

ولی به گزارش نیوساینتیست، گرگ هالند از دانشگاه منچستر در انگلستان و همکارانش، بعد از جمع‌آوری نمونه‌هایی از گاز نجیب کریپتون از چند صد متری زیر سطح زمین در نیومکزیکو، نظریه متفاوتی را ارائه کرده‌اند.

آن ها دریافتند که اثر انگشت شیمیایی پوسته آن مناطق، سرشار از ایزوتوپ های سنگین کریپتون همچون کریپتون86 و کریپتون 84 بوده، و ایزوتوپ‌های سبکتری چون کریپتون82 به نسبت خیلی کمتری در آن موجود بودند. این ترکیبی است که شباهت بسیاری با ذخایر سنگ‌های آسمانی دارد و با نظریه‌هایی همخوانی دارد که بیان می‌دارند سنگ‌های آسمانی سرشار از گازها و موادی است که در روزهای اولیه تشکیل منظومه شمسی با برخورد به یکدیگر، سبب شکل گرفتن سیاره ما شدند.

منبع واقعی اولین اتمسفر زمین، فضای بیرونی بوده است.

اسکات کنیون در مرکز اخترفیزیک انستیتوی هاروارد- اسمیتسونیان می‌گوید: «نتایج این پژوهش، یکی از ایده‌های اساسی نظریه تشکیل سیاره‌ای را تایید می‌کند که بیان می‌دارد بخش اعظم سیاره زمین در اثر برخورد‌های اشیای کوچک‌تری همچون سنگ‌های آسمانی حاوی کربن شکل گرفته است».

اتمسفر سبک

اما اتمسفر زمین از کجا آمده است؛ به گفته هالند، این اتمسفر سرشار از ایزوتوپ‌های سبک‌تر است، بنابراین پوسته زمین نمی‌تواند منبع آن باشد. نسبت ایزوتوپ‌های سبک‌تر در اتمسفر زمین نمی‌تواند از زمان تشکیل آن تا کنون بیشتر شده باشد، زیرا ایزوتوپ‌های سبک‌تر کریپتون سریعتر از ایزوتوپ‌های سنگین آن، از جو زمین فرار کرده و به فضا می‌روند، در نتیجه، اتمسفر تنها می‌تواند سنگین‌تر شده باشد.

دنباله دار

اگر منشا جو از پوسته نیست، پس از کجا آمده است؟ کریس بالنتاین، یکی از نویسندگان مقاله و از همکاران هالند پیشنهاد می‌کند که جواب این سوال، می‌تواند در دنباله‌دارها باشد. در مرزهای بیرونی‌تر منظومه شمسی، شاید در کمربند کوییپر، جایی خارج از مدار سیاره نپتون که تا فاصله 500 واحد نجومی گسترده شده و میزبان میلیون‌ها شیء یخی است که در زمان تولد منظومه ما تشکیل شدند. در این دنباله‌دارها آثاری از گازهای نجیب پیدا شده که شباهت زیادی به اتمسفر امروزین ما دارد.

ممکن است که یک جابجایی در مدار مشتری در حدود 5/4 میلیارد سال پیش، اختلالی در کمربند کوییپر ایجاد کرده باشد و سبب پرت شدن دنباله‌دارها به سوی زمین شود . بالنتاین، می‌گوید: «زمین در روزگاران اولیه خود، شاهد این بوده که آتشفشان‌های عظیم گازهای هسته زمین را هم وارد اتمسفر کرده بودند، اما پژوهش‌های ما حاکی از آن است که منبع واقعی اولین اتمسفر زمین، فضای بیرونی بوده است».

 

منبع:

khabaronline.ir

تنظیم برای تبیان:

ا.م.گمینی

+ نوشته شده در  یکشنبه ششم دی 1388ساعت 21:36  توسط علم عمومی  | 

خورشید از بروج خارج شده؟!

خورشید از بروج خارج شده؟!

چرخش زمین به دور خودش 23 ساعت و 56 دقیقه و 1ر4 ثانیه طول می کشد. یعنی شبانه روز متوسط که 24 ساعت می باشد، حدود 4 دقیقه از چرخش زمین بدور خودش بیشتر است. این سوال پیش می آید که مگر شبانه روز به علت چرخش زمین به دور خودش نیست؟ پس چرا طول شبانه روز از یکبار چرخش زمین بدور خود بیشتر است؟!

دروس نجوم اسلامی: توضیحی در مورد دایرة البروج

پاسخ این است که به علت چرخش زمین به دور خورشید، از دید ما به نظر می رسد که خورشید آهسته آهسته در میان ستارگان زمینه ی آسمان جابجا می شود، بنا براین هر روز خورشید تقریباً 4 دقیقه دیر تر طلوع می کند. این حرکت همان حرکت سالانه است که مسیر دایرة البروج را شکل می دهد.

خورشید، مسیر دایرة البروج را در مدت یک سال طی می کند. اگر به آسمان قبل از طاوع خورشید و یا بعد از عپغروب آن نگاه کنیم، متوجه می شویم که ستارگان لب افق در غروب اول زمستان با ستارگان لب افق در غروب اول تابستان فرق می کنند. چرا که خورشید در میان این ستارگان حرکت می کند.

بابلیان باستان، تحت تأثیر تمدنهان قدیمی تر ستارگان آسمان را با خطوطی فرضی به هم وصل می کردند و صورتهایی می ساختند. این اشکال خیالی، امروزه به نام صورت های فلکی معروف هستند. در این تقسیم بندی، 12 صورت فلکی درست در زمینه ی مسیر حرکت سالانه ی خورشسید در آسمان قرار می گیرند. به همین دلیل به آنها بروج گفته می شود. در واقع نام دایرة البروج از همین صورفلکی گرفته شده است.

این بروج دوازده گانه عبارتند از:

حمل است و ثور و جوزا، سرطان

اســد و سنبله اســت  و میــــزان

عقـــــرب و قــوس بــود بـــعداز آن

جَدی و دلو و حــوت هم در پـــایان

خورشید در هر ماه درون یکی از این بروج قرار می گیرد. البته زمانی که خورشید مثلاً در برج عقرب باشد، عقرب را نمی توان دید، چون نور خورشید اجازه نمی دهد، ولی از روی برجهای قبل و بعدش در زمان غروب و طلوع خورشید می توان فهمید که الان خورشید در برج عقرب است.

خورشید از بروج خارج شده؟!

ولی آیا مسیر حرکت خورشید همین دوازده برج است؟

جالب است بدانید که یکی از برجهایی که بعد از بابلیان باستان نامگذاری شده است، به نام «مارگیر»، نیز در مسیر حرکت خورشید قرار دارد! قسمتی از برج مارگیر یا «حوّا» در میان برج عقرب و قوس قرار دارد و قسمت کوچکی از مسیر خورشید در این بخش قرار دارد. ولی از آنجا که از زمان بابلیان باستان فقط همین دوازده برج را در دایرة البروج قرار دادند، دیگر این صورت فلکی مورد توجه قرار نگرفت!

در حالی که بنده این مقاله را می نویسم، 23 آذر ماه 1388، خورشید در بین برج عقرب و قوس، یعنی در محدوده ی صورت فلکی مارگیر، قرار دارد! خورشید هر سال، در سه هفته ی آخر آذر از این صورت فلکی عبور می کند.

 

تألیف:

ا.م.گمینی از تبیان

+ نوشته شده در  یکشنبه ششم دی 1388ساعت 21:26  توسط علم عمومی  | 

اصطلاحات رايج در ستاره شناسي

براي بسياري از مردم خواندن متون و مقاله هاي مرتبط با علم نجوم بسيار دشوار است چرا که در آن اصطلاحات و عباراتي به کار گرفته مي شود که شايد براي آن ها ناآشنا باشد. به همين دليل معمولا سراغ اين گونه اخبار يا مقالات نمي روند و يا اگر هم از دوست داران اين علم باشند، زماني که به يک کلمه يا يک عبارت پيچيده مي رسند آن متن را رها مي کنند و از خواندن ادامه آن منصرف مي شوند.

در اين نوشته قصد داريم شما را با برخي از کلمات و اصطلاحات رايج در علم نجوم که آن ها را معمولا در روزنامه ها و مجلات مي خوانيد و يا از صدا و سيما مي شنويد آشنا کنيم:

درخشندگي ستارگان

قدر ظاهري: معياري از روشنايي يک ستاره يا اشياي ديگر سماوي به گونه اي که از زمين مشاهده مي شوند.

اختلاف منظر: جابه جا شدن ظاهري يک شي نسبت به زمينه‌اش که به خاطر جابه جا شدن ناظر باشد.

اختلاف منظر خورشيد مرکزي: به حرکت ظاهري ستارگان نسبت به زمينه ستارگان دوردست «اختلاف منظر خورشيد مرکزي» گفته مي‌شود.

واحد نجومي: يکي از واحد هاي کاربردي در علم نجوم که برابر متوسط اندازه فاصله بين زمين تا خورشيد است.

دقيقه قوسي: واحدي است در مبحث زوايا که معادل يک شصتم يک درجه است.

ثانيه قوسي: واحدي است در مبحث زوايا که معادل يک شصتم يک دقيقه قوسي است.

پارسک: يکي از واحد هاي بيان فواصل نجومي که برابر با 3.259 سال نوري است. پارسک در واقع فاصله اي است که يک واحد نجومي به اندازه يک ثانيه قوسي ديده مي شود.

قطر زاويه اي: زاويه اي که قطر جسم  با چشمان ناظر ايجاد مي کند.

کوتوله سفيد:  آخرين مرحله تکامل بسياري از ستارگان. ستاره‌هايي که جرمشان تقريباً معادل جرم خورشيد (?/? جرم خورشيد) و يا کمتر از آن است به احتمال زياد همگي به کوتوله سفيد تبديل مي‌شوند.

صورت فلکي جبار

سياهچاله

: سياه‌چاله‌ جرمي پرجرم است که ميدان گرانشي فوق العاده بالايي دارد به طوري که هيچ چيز حتي نور نمي‌تواند از ميدان گرانشي آن بگريزد.

سحابي: ابرهاي عظيمي از غبار، گاز و پلاسما که محل تولد ستاره ها مي‌باشند.

صور فلکي: گروهي از ستاره‌ها که در ديدظاهري شکل و پيکربندي مشخصي را تشکيل داده اند و براي شناخت آسمان استفاده مي شوند. 

غول سرخ: ستاره، بعد از طي کردن بيش‌تر عمر خود در حالت بلوغ، مرحله‌ي نهايي نورافشاني خود را به صورت غول سرخ آغاز مي‌کند که عمل همجوشي هسته‌اي، در لايه بيروني مرکز اين ستاره اتفاق مي‌افتد.

ستاره دوتايي: به دو ستاره گفته مي‌شود که به هم نزديک هستند و به دور مرکز ثقلشان گردش مي‌کنند. به ستاره کوچکتر ستاره همدم گفته مي‌شود.

ابرنواختر: ستارگاني که در مراحل پاياني خود بر اساس برهمکنش هاي گرانشي و نيروي فشار گازهاي داخل ستاره، دچار انفجار بسيار بزرگي شده و براي مدت نسبتا کوتاهي درآسمان، روشن تر ار حالت عادي خود به نظر مي رسند.

خوشه هاي ستاره اي: گروه هايي از ستارگان هستند که بر اثر نيروي گرانش (يا جاذبه) به دور يکديگر جمع شده اند.

اقمار مشتري

اقمار گاليله اي مشتري

: 4 قمر سياره مشتري به نام هاي يو، گانيمد، اروپا و كاليستو که گاليله با تلسكوپ ابتدايي خود اين قمرها را براي اولين بار مشاهده كرد.

ابر اورت: ابرکروي بزرگي است که منظومه شمسي ما را پوشانده است و مکاني است که بسياري از ستاره‌هاي دنباله‌دار از آن سرچشمه مي‌گيرند.

اخترشناسي راديويي: اخترشناسي راديويي يکي از شاخه‌هاي مهم اخترشناسي است که به مطالعه اجرام سماوي در زمينه امواج الکترومغناطيسي مي‌پردازد. تکنيک‌هاي اخترشناسي راديويي شبيه به تکنيک‌هاي اخترشناسي اپتيکي است با اين تفاوت که در اخترشناسي راديويي از راديو تلسکوپ استفاده مي‌شود ولي در اخترشناسي از تلسکوپ نوري. از اين رو تنها مي‌تواند از منابع راديويي اطلاعت بگيرد.

وويجر: دو کاوشگر ويجر ? و ويجر ? پيشگام اکتشاف سيارات دوردست منظومه خورشيدي و اولين ابزار ساخت بشر هستند که از محدوده منظومه شمسي خارج شده و به فضاي ژرف وراي آن سفر کرده‌اند.

 

گردآوري:

م.ح.اربابي فر         از تبیان

+ نوشته شده در  یکشنبه ششم دی 1388ساعت 21:24  توسط علم عمومی  | 

تاریخچه انرژی هسته ای

مقدمه

می‌دانیم که هسته از پروتون (با بار مثبت) و نوترون (بدون بار الکتریکی) تشکیل شده است. بنابراین بار الکتریکی آن مثبت است. اگر بتوانیم هسته را به طریقی به دو تکه تقسیم کنیم، تکه‌ها در اثر نیروی دافعه الکتریکی خیلی سریع از هم فاصله گرفته و انرژی جنبشی فوق العاده‌ای پیدا می‌کنند. در کنار این تکه‌ها ذرات دیگری مثل نوترون و اشعه‌های گاما و بتا نیز تولید می‌شود. انرژی جنبشی تکه‌ها و انرژی ذرات و پرتوهای بوجود آمده ، در اثر برهمکنش ذرات با مواد اطراف ، سرانجام به انرژی گرمایی تبدیل می‌شود. مثلا در واکنش هسته‌ای که در طی آن 235U به دو تکه تبدیل می‌شود، انرژی کلی معادل با 200MeV را آزاد می‌کند. این مقدار انرژی می‌تواند حدود 20 میلیارد کیلوگالری گرما را در ازای هر کیلوگرم سوخت تولید کند. این مقدار گرما 2800000 بار برگتر از حدود 7000 کیلوگالری گرمایی است که از سوختن هر کیلوگرم زغال سنگ حاصل می‌شود.

علم انرژی هسته ای، شکل گرفته از مطالعات در علوم شیمی و فیزیک در سده های اخیر می باشد. در 1879 با انجام یونیزاسیون یک گاز از طریق تخلیه الکتریکی به وسیله کراکس شروع شده و در 1897 توسط تامسون الکترون به عنوان ذره باردار مسئول الکتریسیته معرفی شد.

شکافت نوترون ها

"رونتگن" در 1895 پرتو ایکس نافذ حاصل از یک لوله تخلیه را کشف کرد و "بکرل" در 1896 پرتوهایی مشابه (که امروزه لاندا می نامیم) را یا منشا کاملا متفاوت کشف کرد که منجر به کشف اورانیوم و پدیده ی پرتوزایی شد.

در 1905 "انیشتن"  نتیجه گیری کرد که جرم هر جسمی با سرعت آن افزایش پیدا می کند و فرمول مشهور خود E=mc2 راکه بیانگر هم  ارزی جرم و انرژی است بیان نمود(کوری ها در 1898 عنصرپرتوزای رادیوم را جداسازی نمودند) در زمان انیشتین بررسی تجربی مقدور نبود و انیشتین نتوانست مفاهیم معادله خود را پیش بینی کند.

در اوایل قرن بیستم یک سری آزمایش با ذرات مختلف حاصل از مواد پرتوزا به فهم نسبتا شفاف ساختار اتم و هسته منجر شد. از کار "رادرفورد" و "بور" نتیجه گیری شد  که اتم خنثی از نظر الکتریکی از بار منفی به شکل الکترون های احاطه کننده یک هسته مرکزی مثبت که قسمت اعظم ماده اتم را شامل می شود، تشکیل شده است. اگرچه هسته از ذرات مقید به یکدیگر از طریق نیروهای قوی هسته ای تشکیل شده است، تبدیلات هسته ای می توانند القا شوند یعنی بمباران نیتروژن با هلیم منجر به تولید اکسیژن وهیدروژن می شود.

در 1930 "بوته" و" بکر" بریلیم را با ذرات آلفای حاصل از پولونیم بمباران کردند و آنچه را که فکر کردند پرتوهای گاماست کشف کردند اما "چادویک" در 1932 نشان داد که باید نوترون ها باشند. در حال حاضر واکنش های مشابهی در راکتورهای هسته ای به عنوان چشمه نوترون به کار می رود. پرتوزایی مصنوعی اولین بار توسط "کوری" و" ژولیو" گزارش شد ذرات تزریق شده به داخل هسته های بور، منیزیوم و آلومینیوم ایزوتوپ های پرتوزای جدید عناصر متعددی را به وجود آورد. توسعه ماشین ها برای شتاب دادن ذرات باردار تا سرعت های بالا فرصت های جدیدی را برای مطالعه واکنش های هسته ای فراهم ساخت . سیکلوترون، طراحی و ساخته شده در 1932 به وسیله "لارنس" اولین سری از دستگاه های با توانمندی بالا بود.

کشف شکافت

طی سال های 1930" انریکوفرمی "و همکاران وی در ایتالیا، تعدادی آزمایش با نوترون تازه کشف شده انجام دادند آن ها استدلال کردند که نبود بار نوترون آن را در نفوذ به هسته موثر می سازد. از جمله کشفیات فرمی، تمایل زیاد بسیاری از عناصر به کند کردن نوترون و تنوع رادیوایزوتوپ هایی بود که می توانست از گیراندازی نوترون تولید شود.

"برایت" و "وینکر" توضیح نظری فرآیندهای نوترون کند را در سال 1936 ارائه نمودند. فرمی اندازه گیری های توزیع هر دو نوترون سریع و کند را انجام داد و رفتار آن ها را از لحاظ پراکندگی کشسان ،اثرات پیوند شیمیایی و حرکت گرمایی در مولکول های هدف توضیح داد.

تا این فاصله زمانی هنوز فرآیند شکافت شناسایی نگردید. تا اینکه در سال 1939 تا 1940 توسط فعالیت هان، اشتر اسمن و سپس فریش و... در انتها فرمی پدیده شکافت کشف شد.

کشف شکافت همراه با امکان انجام یک واکنش زنجیره ای با شدت انفجاری در برهه ای از زمان از اهمیت خاصی برخوردار بود زیرا جنگ جهانی دوم در 1939 شروع شده بود.

انریکوفرمی

اولین واکنش ذنجیره ای خود تقویت شونده

در سال 1939 "بور" به آمریکا آمد و در کشفیات "انیشتن" و "هان" شریک شد. وی همچنین "فرمی" را در کنفرانسی در واشنگتن ملاقات کرد. آنها برای اولین با وجود واکنش ذنجیره ای خود تقویت شونده را مطرح کردند. در این فرآیند اتم¬ها را برای تولید مقدار زیادی انرژی شکافت می¬دهند. دیگر دانشمندان در سرار دنیا در حال باور این مسئله بودند که می توان از شکافت هسته برای تولید انرژی استفاده کرد. این زمانی ممکن بود که مقدار زیادی اورانیم بتوانند با یکدیگر تحت شرایط مناسب ترکیب شوند و واکنش ذنجیره ای خود تقویت شونده ای را بوجود آورند که جرم بحرانی نامیده می شود.

فرمی و همکارش در سال 1941 طرح اولین طرح راکتور زنجیره ای اورانیم را ارائه دادند. مدل آن ها شامل مقداری اورانیم بود که در محفظه ای از گرافیت جمع شده بود تا مدلی از مواد شکافت پذیر را بسازد. در اوایل سال 1942 دانشمندان به دعوت فرمی در شیکاگو برای ارئه نظریات خود گرد آمدند و در همان سال آمادگی ساخت اولین راکتور هسته ای را پیدا کردند و در استادیوم شهر شیکاگو طرح خود را که علاوه بر گرافیت و اورانیم دارای کادمیوم( عنصری که نوترون ها را می شکافد) به نمایش گذاشتند.

تاریخچه انرژی هسته ای

پیشرفت انرژی هسته ای برای مقاصد صلح آمیز

اولین راکتور هسته ای تنها یک شروع بود. اولین تحقیقات در این رشته که تحت پروژه سری به نام "منهتن" صورت گرفت، برای ساخت بمب اتمی برای جنگ جهانی دوم بود. هرچند دانشمندانی هم بودند که روی راکتورهای شکافنده مواد دارای قابلیت شکافت در واکنش زنجیره ای کار می کردند، و این به تولید مواد شکافت پذیر بیشتری منجر شد. بعد از ایالات متحده سرمایه گذاری بیشتری را در جهت پیشبرد این علم برای منافع غیر نظامی انجام داد و در اوایل سال 1951 راکتور زاینده ای ساخت که می توانست الکتریسیته تولید کند.

بزرگترین پیشرفت در دهه 50 توانایی تولید تجاری برق بود که توسط راکتور آب سبک بود که در آن از آب معمولی برای خنک شدن هسته راکتور استفاده می شد. این موفقیت باعث شد که برنامه های هسته ای برای مقاصد تکنولوژیکی دیگر برنامه ریزی شود.

در پایان سال 1991 حدود 31 کشور توانایی تولید تجاری انرژی از راکتورهای هسته ای  را یافتند که این نشانه پیشرفت جهانی در عرصه فناوری هسته ای بود.

در عرصه مدیریت پسماند، مهندسین در پی گسترش راهکارهای دفن و بازیافت می باشند و برنامه آنان اینست که هرچه می توانند اثرات محیطی و انسانی این فناوری را کاهش دهند.

تحقیقات در زمینه های دیگر در دهه 90 نیز ادامه یافت و درک شد که انرژی هسته ای علاوه بر تولید انرژی نقش مهمی را زمینه های دیگر همچون پزشکی، کشاورزی، صنعت و علم بازی می¬کند برای مثال پزشکان از رادیوایزوتوپ ها برای درک دلایل بروز بیماریها استفاده کرده و از انرژی هسته ای برای بالابردن تاثیرات طب سنتی استفاده کردند. همچنین باستان شناسان انرژی هسته ای را برای تعیین زمان دقیق یافته های خود بکار بردند، علاوه بر آن پرتو افکنی به غذاها ماندگاری آنها را افزایش داده و تاثیرات فریز کردن را روی از بین رفتن ویتامین مواد غذایی کم می کند.

انرژی هسته ای در ایران

استفاده از انرژی هسته‌ای در دوران سلطنت محمدرضا شاه پهلوی مطرح شد و با ایجاد سازمان انرژی اتمی ایران آغاز پروژه راکتور اتمی بوشهر و مشارکت مالی ایران در طرح‌های فناوری سوخت اتمی فرانسه آغاز شد.

در سال 1974(1353)، سازمان انرژی اتمی ایران (A.F.O.I) تأسیس شد و دکتر اعتماد، به ریاست آن منصوب شد.

با پیروزی انقلاب ایران در سال 1357 این مقوله متوقف شد. جنگ ایران و عراق منجر به تغییر موضع کشورهای غربی که مخالف این انقلاب بودند شد و مساعدت آنها را برای تکمیل این پروژه غیر ممکن کرد. شرکت آلمانی کا.و.او که پیمانکار این پروژه بود هنگامی که تنها 15%به تکمیل آن باقی مانده بود، از ادامه کار سرباز زد.

در بحبوحه جنگ ایران و عراق و کمبود شدید منابع نیرو در کشور، ایران با روی آوردن به اسپانیا و ژاپن کوشش در تکمیل پروژه بوشهر کرد که موفقیت آمیز نبود. سپس قراردادی با روسیه برای به انجام رساندن کار نیروگاه بوشهر امضا شد که کار آن هنوز ادامه دارد و چند بار زمان پایان پروژه به تعویق افتاده است. لازم به ذکر است که ایران در سال 1958، به عضویت آژانس بین‌ المللی انرژی اتمی (I.A.E.A) درآمد.

ایران در سال 1968، پیمان عدم تکثیر سلاح‌های هسته‌ای (N.P.T) را پذیرفت و در سال 1970، آن را در مجلس شورای ملی به تصویب رساند.

اگر چه ایران از دیدگاه قوانین آژانس بین المللی انرژی اتمی و همچنین از نقطه نظر پیمان‌نامه منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای حق تحقیق و استفاده صلح‌آمیز از فن‌آوری هسته‌ای را دارد، کشورهای غربی به رهبری آمریکا تلاش پیگیری را آغاز کرده‏اند که ایران را برای همیشه از هرگونه استفاه از فناوری انرژی هسته‏ای منع کنند. در با وجود همه این تلاش ها در آوریل 2006،ایران اعلام کرد که موفق به غنی‌سازی اورانیوم به میزان 3.5 درصد شده است.

انرژی هسته ای در ایران

 

بخش دانش و فناوری سایت تبیان

+ نوشته شده در  شنبه پنجم دی 1388ساعت 11:35  توسط علم عمومی  | 

کاربرد انرژی هسته ای

انرژی هسته ای کاربرداری زیاد در پزشکی در علوم و صنعت و کشاورزی و... دارد. لازم به ذکر است انرژی هسته ای به تمامی انرژی های دیگر قابل تبدیل است ولی هیچ انرژی به انرژی هسته ای تبدیل نمی شود .موارد زیادی از کاربردهای انرژی هسته ای در زیر آورده می شود .
 

نیروگاه هسته ای:
نیروگاه هسته ای (Nuclear Power Station) یک نیروگاه الکتریکی که از انرژی تولیدی شکست هسته اتم اورانیوم یا پلوتونیم استفاده می کند. اولین جایگاه از این نوع در 27 ژوئن سال 1958 در شوروی سابق ساخته شد. که قدرت آن 5000 کیلو وات است. چون شکست سوخت هسته ای اساساً گرما تولید می کند از گرمای تولید شده رآکتور های هسته ای برای تولید بخار استفاده می شود از بخار تولید شده برای به حرکت در آوردن توربین ها و ژنراتور ها که نهایتاً برای تولید برق استفاده می شود .
 

بمب های هسته ای:
این نوع بمب ها تا حالا قویترین بمبهای و مخربترین های جهان محسوب می شود. دارندگان این نوع بمبهاجزو قدرت های هسته ای جهان محسوب می شود .
 

پیل برق هسته ای Nuelear Electric battery:
پیل هسته ای یا اتمی دستگاه تبدیل کننده انرژی اتمی به جریان برق مستقیم است ساده ترین پیل ها شامل دو صفحه است. یک پخش کننده بتای خالص مثل استرنیوم 90 و یک هادی مثل سیلسیوم.
جریان الکترون های سریعی که بوسیله استرنیوم منتشر می شود ازمیان نیم هادی عبور کرده و در حین عبور تعداد زیادی الکترون ها اضافی را از نیم هادی جدا می‌کند که در هر حال صدها هزار مرتبه زیادتر از جریان الکتریکی حاصل از ایزوتوپ رادیواکتیو استرنیوم 90 می باشد .
 

کاربردهای پزشکی: كاربردهاي انرژي هسته‌اي
در پزشکی تشعشعات هسته ای کاربردهای زیادی دارند که اهم آنها عبارتند از:
    • رادیو گرافی
    • گامااسکن
    • استرلیزه کردن هسته ای و میکروب زدایی وسایل پزشکی با پرتو های هسته ای
    • رادیو بیولوژی

کاربرد انرژی هسته ای در بخش دامپزشکی و دامپروری :
تکنیکهای هسته ای در حوزه دامپزشکی موارد مصرفی چون تشخیص و درمان بیماریهای دامی ، تولید مثل دام ، اصلاح نژاد و دام ، تغذیه ، بهداشت و ایمن سازی محصولات دامی و خوراک دام دارد.
 

کاربرد انرژی هسته ای در دسترسی به منابع آب :
تکنیکهای هسته ای برای شناسایی حوزه های آب زیر زمینی هدایت آبهای سطحی و زیر زمینی ، کشف و کنترل نشت و ایمنی سدها مورد استفاده قرار میگیرد. در شیرین کردن آبهای شور نیز انرژی هستهای کاربرد دارد.
 

کاربردهای کشاورزی:
تشعشعات هسته ای کاربرد های زیادی در کشاورزی دارد که مهم ترین آنها عبارتست از:
• موتاسیون هسته ای ژن ها در کشاورزی
• کنترل حشرات با تشعشعات هسته ای
• جلوگیری از جوانه زدن سیب زمینی با اشعه گاما
• انبار کردن میوه ها
• دیرینه شناسی )باستان شناسی) و صخره شناسی )زمین شناسی) که عمر یابی صخره ها با C14 در باستان شناسی خیلی مشهور است.
 

کاربردهای صنعتی:
در صنعت کاربردها ی زیادی دارد از جمله مهمترین آنها عبارتند از:
• نشت یابی با اشعه
• دبی سنجی پرتویی(سنجش شدت تشعشعات ، نور و فیزیک امواج)
• سنجش پرتویی میزان سائیدگی قطعات در حین کار
• سنجش پرتویی میزان خوردگی قطعات
• چگالی سنج موادمعدنی با اشعه
• کشف عناصر نایاب در معادن
 

تکنیکهای هسته ای بر کشف مینهای ضد نفر نیز کاربرد دارد. بنابرین ، دانش هسته ای با این قدرت و وسعتی که دارد، هر روز بر دامنه استفاده از فناوری هسته ای و بویژه انرژی هسته ای افزوده می شود. کاربرد انرژی در بخشهای مختلف به گونه ای است که اگر کشوری فناوری هسته ای را نهادینه نماید، در بسیاری از حوزه‌های علمی و صنعتی ، ارتقای پیدا می کند و مسیر توسعه را با سرعت طی می نماید.

انرژی هسته ای در پزشکی هسته ای و امور بهداشتی:
در کشورهای پیشرفته صنعتی ، از انرژی هسته ای به صورت گسترده در پزشکی استفاده می گردد. با توجه به شیوع برخی از بیماریها از جمله سرطان ، ضرورت تقویت طب هسته ای در کشورهای در حال توسعه ، هر روز بیشتر می شود. موارد زیر از مصادیق تکنیکهای هسته ای در علم پزشکی است:
تهیه و تولید کیتهای رادیو دارویی جهت مراکز پزشکی هسته ای
تهیه و تولید رادیو دارویی جهت تشخیص بیماری تیرویید و درمان آنها
تهیه و تولید کیتهای هورمونی
تشخیص و درمان سرطان پروستات
تشخیص سرطان کولون ، روده کوچک و برخی سرطانهای سینه
تشخیص تومورهای سرطانی و بررسی تومورهای مغزی ، سینه و ناراحتی وریدی
تصویر برداری بیماریهای قلبی ، تشخیص عفونتها و التهاب مفصلی ، آمبولی و لختههای وریدی
موارد دیگری چون تشخیص کم خونی ، کنترل رادیو داروهای خوراکی و تزریقی و ...

کاربرد انرژی هسته ای در تولید برق : انرژي هسته اي
یکی از مهم ترین موارد استفاده صلح آمیز از انرژی هسته ای ، تولید برق از طریق نیروگاههای اتمی است. با توم به پایان پذیر بودن منابع فسیلی و روند رو به رشد توسعه اجتماعی و اقتصادی ، استفاده از انرژی هسته ای برای تولید برق را امری ضروری و لازم می دانند و ساخت چند نیروگاه اتمی را دنبال مینماید.
ایران هر ساله حدودا به هفت هزار مگاوات برق در سال نیاز دارد. نیروگاه اتمی بوشهر 1000 مگاوات برق را در صورت راه اندازی تامین می نماید. و احداث نیروگاههای دیگر برای رفع این نیازی ضروری است. برای تولید میزان برق حدود 190 میلیون بشکه نفت خام مصرف می شود. که در صورت تامین از طریق انرژی هسته ای سالیانه 5 میلیارد دلار صرفه جویی خواهد شد.

برتری انرژی هسته ای بر سایر انرژیها:
علاوه بر صرفه اقتصادی دلایل زیر استفاده از انرژی هسته ای را ضروری مینماید. منابع فسیلی محدود بوده و متعلق به نسلهای آتی میباشد. استفاده از نفت خام در صنایع تبدیل پتروشیمی ارزش بیشتری دارد. تولید برق از طریق نیروگاه اتمی ، آلودگی نیروگاههای کنونی را ندارد. تولید هفت هزار مگاوات با مصرف 190 میلیون شبکه نفت خام ، هزارتن دیاکسید کربن ، 150 تن ذرات معلق در هوا ، 130 تن گوگرد و 50 تن اکسید نیتروژن را در محیط زیست پراکنده می کند، در حالی که نیروگاه اتمی چنین آلودگی را ندارد.

 

» فرستنده: مصطفي ساغري

» منبع: وبلاگ مهندسي هسته‌اي و پرتوپزشكي

+ نوشته شده در  شنبه پنجم دی 1388ساعت 11:34  توسط علم عمومی  | 

انرژی هسته ای چیست؟

 استخراج اورانیوم از معدن

اورانيوم كه ماده خام اصلي مورد نياز براي توليد انرژي در برنامه هاي صلح آميز يا نظامي هسته اي است، از طريق استخراج از معادن زيرزميني يا سر باز بدست مي آيد. اگر چه اين عنصر بطور طبيعي در سرتاسر جهان يافت مي شود تنها حجم كوچكی از آن بصورت متراكم در معادن موجود است.

 اورانیوم چیست؟

یکی از چگالترین فلزات رادیو اکتیو است که در طبیعت یافت می شود. این فلز در بسیاری از قسمتهای دنیا در صخره ها، خاک و حتی اعماق دریا و اقیانوس ها وجود دارد. اگر بخواهید از میزان موجودیت آن ایده ای بدست آورید باید بگوییم که میزان وجود و پراکندگی آن از طلا، نقر یا جیوه بسیار بیشتر است.

اورانیوم در طبیعت بصورت اکسید و یا نمک های مخلوط در مواد معدنی (مانند اورانیت یا کارونیت) یافت می شود. این نوع مواد اغلب از فوران آتشفشانها بوجود می آیند و نسبت وجود آنها در زمین چیزی معادل دو در میلیون نسبت به سایر سنگها و مواد کانی است. این فلز به رنگ سفید نقره ای است و کمی نرم تر از استیل بوده و


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه پنجم دی 1388ساعت 11:31  توسط علم عمومی  | 

نظر اسلام درباره علم چیست

نظر اسلام درباره علم چیست و علمی که اسلام بدان توصیه می‏کند، کدام است؟

دو طبقه از طبقات مردم کوشش کرده‏اند که دین و علم را مخالف یکدیگر جلوه دهند؛ یکی طبقه متظاهر به دین، ولی جاهل که نان دینداری مردم را می‏خورند و از جهالت مردم استفاده می‏کنند. این دسته، برای این‏که مردم را در جهل نگه دارند و ضمناً به نام دین، پرده روی عیب خودشان بکشند و با سلاح دین، دانشمندان را بکوبند و از صحنه رقابت خارج کنند، مردم را از علم به عنوان آن که با دین منافی است، می‏ترسانند؛ یکی هم طبقه تحصیل کرده و دانش آموخته، ولی پشت پا به تعهدات انسانی و اخلاقی زده که این طبقه نیز همین که خواسته‏اند عذری برای لاقیدی‏های خود و کارهای خود بتراشند، به علم تکیه کرده، آن را مانع نزدیک شدن به دین دانسته‏اند.
طبقه سومی هم همیشه بوده است که از هر دو موهبت بهره‏مند بوده‏اند و هیچ گونه تنافی و تناقضی احساس نمی‏کرده‏اند. این طبقه، سعی کرده‏اند که تیرگی‏ها و غبارهایی را که از طرف آن دو طبقه، بین این دو ناموس مقدس برخاسته، فرو بنشانند.
بحث ما درباره اسلام و علم، از دو جنبه ممکن است صورت بگیرد؛ جنبه اجتماعی و جنبه دینی. از جنبه اجتماعی، آن‏طور باید بحث کنیم که آیا اسلام و علم، عملاً با هم سازگارند یا سازگار نیستند؟ آیا مردم می‏توانند هم مسلمان باشند، به معنی واقعی کلمه که به اصول و مبانی اسلامی مؤمن باشند و به دستورهای دین عمل کنند و هم عالم یا عملاً باید یکی از این دو را انتخاب کنند؟ اگر به این نحو بحث شود، صورت مسئله این نخواهد بود که نظر اسلام درباره علم چیست و نظر علم درباره اسلام چیست؛ فقط بحث روی اجتماع است که آیا می‏تواند در آنِ واحد، هر دو را داشته باشد یا باید از یکی از آن دو، چشم بپوشد. جنبه دیگر این است که ببینیم نظر اسلام درباره علم چیست و نظر علم درباره اسلام چیست که این هم دو قسمت است؛ یکی این‏که اسلام درباره علم چگونه دستور داده و توصیه کرده، آیا دستور داده که حتی‏الامکان از علم پرهیز داشته باشید و آیا اسلام علم را موجودی خطرناک و به شکل یک رقیب برای موجودیت خود دانسته یا برعکس، در کمال صمیمیت و شجاعت و اطمینان به خود، به علم توصیه و تشویق نموده است؟ قسمت دوم این است که نظر علم درباره اسلام چیست؟ چهارده قرن از ظهور اسلام و نزول قرآن می‏گذرد و در همه این چهارده قرن، علم در حال تطور، تکامل و پیشرفت بوده است؛ مخصوصاً در سه چهار قرن اخیر، ترقی علم، به صورت جهش درآمد. حالا ببینیم علم پس از این همه توفیق، تطور و تکامل که نصیبش شده، درباره معارف و اعتقادات اسلامی و همچنین درباره دستورهای عملی، اخلاقی و اجتماعی اسلام، چه نظری می‏دهد؟ آیا اینها را به رسمیت می‏شناسد یا نمی‏شناسد؟ آیا بر اعتبار آنها افزوده یا از اعتبار آنها کاسته است؟
هر یک از این سه قسمت، در خور بحث و تحقیق است؛ اما بحث امروز ما فقط درباره یکی از اینهاست؛ یعنی پیرامون نظر اسلام درباره علم است.
توصیه به علم در اسلام :
در این‏که در اسلام راجع به علم تأکید و توصیه شده و در کمتر موضوعی و شاید نسبت به هیچ موضوعی، این قدر توصیه و تأکید نشده، بحثی نیست.
گذشته از آیات قرآن کریم، مؤکدترین و صریح‏ترین توصیه‏های رسول خدا، درباره علم است. این جمله از مسلمات همه مسلمان‏هاست که رسول خدا فرمود: «تعلم و دانشجویی، بر هر مسلمانی فرض و واجب است» و اختصاص به طبقه‏ای و جنسی خاص ندارد. هر کس مسلمان است، باید دنبال علم برود.
همچنین پیامبر فرمود: «علم را پی‏جویی کنید؛ گرچه مستلزم این باشد که تا چین سفر کنید؛ یعنی علم، مکان معینی ندارد و در هر نقطه جهان که علم هست، بروید و اقتباس کنید و نیز فرمود: «سخن علمی و حکیمانه و متقن، گم‏شده مؤمن است؛ هر جا آن را بیابید، آن را مال خودش می‏داند و برمی‏دارد»؛ یعنی اهمیت نمی‏دهد که طرف کیست؛ مسلمان است یا کافر؛ همان‏طور که آدمی که مال خود را گم کرده، در دست هر کس ببیند، معطل نمی‏شود و برمی‏دارد، مؤمن نیز علم را مال خود می‏داند و در دست هر کس ببیند، آن را می‏گیرد.
کدام علم؟
منظور اسلام از علم، چه علمی است؟ ممکن است کسی بگوید مقصود از همه این تأکیدها و توصیه‏ها، علم خود دین است؛ یعنی همه به این منظور گفته شده که مردم به خود دین عالم شوند. اگر نظر اسلام از علم، علم دین باشد، در حقیقت، به خودش توصیه کرده و درباره علم به معنی اطلاع بر حقایق کائنات و شناختن امور عالم، چیزی نگفته و اشکال به حال اول باقی می‏ماند؛ زیرا هر مسلکی، هر اندازه هم ضدعلم باشد و با آگاهی و اطلاع و بالا رفتن سطح فکر و معلومات مردم مخالف باشد، با آشنایی با خودش مخالف نیست؛ بلکه خواهد گفت با من آشنا باشید و با غیر من آشنا نباشید. پس اگر منظور اسلام از علم، خصوص علم دینی باشد، باید گفت موافقت اسلام با علم، صفر است و نظر اسلام درباره علم، منفی است.
برای کسی که درست با اسلام و منطق اسلام آشنا باشد، جای این احتمال نیست که بگوید نظر اسلام درباره علم منحصرا علوم دینی است. این احتمال، فقط از ناحیه طرز عمل مسلمین در قرن‏های اخیر - که تدریجاً دایره معلومات را کوچک‏تر کردند و معلومات خود را محدود کردند - پیدا شده و الا آن‏جا که می‏فرماید حکمت گم‏شده مؤمن است، پس آن را به چنگ آورید، گرچه بخواهید از دست مشرکان بگیرید، معنی ندارد که خصوص علوم دینی مقصود باشد. مشرک را با علوم دین چکار؟ در جمله «اُطُلُبوا الْعِلْمَ وَلَوْ بِالصَیِن»، چین به عنوان دورترین نقطه و یا به اعتبار این‏که در آن ایام یکی از مراکز علم و صنعت جهان بود، یاد شده و قدر مسلم این است که چین نه در آن زمان و نه در زمان‏های دیگر، مرکز علوم دینی نبوده است.
گذشته از همه اینها، در متن سخنرانی رسول اکرم صلی‏اللّه علیه و آله، تقیید و تحدید و تفسیر شده که مقصود چه علمی است؛ اما نه تحت عنوان این‏که فلان علم باشد یا فلان علم؛ بلکه تحت عنوان علم نافع، علمی که دانستن آن، فایده برساند و ندانستن آن، ضرر برساند. هر علمی که متضمن فایده باشد، آن علم از نظر اسلام، خوب و مورد توصیه و تشویق است.
پس باید دید که اسلام، چه چیز را فایده و چه چیز را ضرر می‏داند. هر علمی که به منظوری از منظورهای فردی یا اجتماعی اسلام کمک کند و ندانستن آن سبب زمین خوردن آن منظور گردد، آن علم را اسلام توصیه می‏کند و هر علمی که در منظورهای اسلامی تأثیر ندارد، اسلام درباره آن علم، نظر خاصی ندارد، و هر علم که تأثیر سوء دارد، اسلام باآن مخالف است.
منطق قرآن :

منطق قرآن درباره علم، به شکلی است که قابل تخصیص و اختصاص نمی‏باشد. قرآن، علم را نور و جهل را ظلمت می‏داند و می‏فرماید که مطلقاً، نور بر ظلمت ترجیح دارد.
قرآن صریحاً مسائلی را به عنوان موضوع مطالعه و تفکر پیشنهاد می‏کند. این موضوعات، همان‏هاست که نتیجه مطالعه آنها، همین علوم طبیعی، ریاضی، زیستی، تاریخی و غیره است که امروز در دنیا می‏بینیم. خداوند در سوره بقره، آیه 164، می‏فرماید:
«در آفرینش آسمان‏ها و زمین، در گردش شب و روز، در حرکت کشتی بر روی آب که به وسیله آن بشر منتفع می‏گردد، آمدن و ریزش باران که سبب حیات زمین می‏گردد، حیواناتی که در روی زمین در حرکتند، گردش بادها و حالت مخصوص ابرها که در میان زمین و آسمان معلقند، در همه اینها، نشانه‏های قدرت و حکمت پروردگار است» (یعنی همه اینها، قوانین و نظاماتی دارند و شناختن این نظامات، شما را به توحید نزدیک می‏کند).
قرآن صریحاً مردم را به مطالعه در این امور توصیه کرده و می‏دانیم که مطالعه همین‏هاست که منجر به علم فلک و ستاره‏شناسی، زمین‏شناسی، دریاشناسی، علم کائنات جوّیّه، حیوان‏شناسی و غیره شده است. در سوره جاثیه، آیه 2 و سوره فاطر، آیه 27 و بسیاری از آیات دیگر نیز نظیر این آمده است.
قرآن کتابی است که اولین مرتبه که نازل شد، سخن خود را با «خواندن»، «علم» و «کتابت» آغاز کرد. وحی قرآن، با تذکر اینها آغاز گشت:
«بخوان به نام پروردگارت؛ آن که آفرید؛ انسان را از خون بسته آفرید؛ بخوان و پروردگار تو کریم‏ترین کریمان است که آموزانید نوشتن با قلم».1
توحید و علم :

اسلام دینی است که با توحید آغاز می‏گردد و توحید مسئله‏ای است تعقلی که تقلید و تعبد در آن جایز نیست؛ حتماً باید تعقل و استدلال و تفلسف در آن باشد. اگر اسلام از ثنویت یا تثلیث آغاز شده بود، نمی‏توانست ورود در آن مبحث را آزاد بگذارد و چاره‏ای نبود از این‏که آن را منطقه ممنوع اعلام کند؛ ولی از توحید آغاز شده که نه تنها آن را منطقه ممنوع نمی‏داند، بلکه منطقه‏ای لازم‏الورود می‏داند. مدخل این منطقه هم از نظر قرآن، تمام صفحه کائنات است و کارت ورودی آن، علم و تحصیل است. ابزار و وسیله گردش در این منطقه، قوه تفکر و استدلال منطقی است.
اینها همه قرائنی است که نشان می‏دهد نظر اسلام منحصرا علوم دینی نیست. از قدیم این مطلب مطرح بوده که منظور اسلام از علمی که آن را فریضه و واجب خوانده چیست؟ هر دسته‏ای خواسته‏اند کلام پیغمبر را به همان رشته معلوماتی که خودشان داشته‏اند، تطبیق کنند. متکلمین گفته‏اند که مقصود، علم کلام است. مفسرین گفته‏اند که مقصود، علم تفسیر است. محدثین گفته‏اند که مقصود علم، حدیث است. فقها گفته‏اند که مقصود، علم فقه است که هر کسی باید یا مجتهد باشد یا مقلد. علمای اخلاق گفته‏اند که مقصود، علم اخلاق و اطلاع از منجیات و مهلکات است. متصوفه گفته‏اند که مقصود، علم سیر و سلوک و توحید عملی است. غزالی بیست قول در این زمینه نقل می‏کند؛ ولی همان‏طور که محققین گفته‏اند، مقصود، هیچ یک از این علوم بالخصوص نیست. اگر مقصود علم خاصی بود، پیغمبر به همان علم تصریح می‏کرد؛ مقصود، هر علم مفید و سودمندی است که به کار می‏خورند.
علم، وسیله است یا هدف؟

توجه به یک نکته، اشکال را به خوبی حل می‏کند و کاملاً می‏توانیم بفهمیم که منظور اسلام، چیست. اولاً باید دید که علم از نظر اسلام، هدف است یا وسیله. بدون شک، بعضی از علوم هدف است؛ مثل معارف ربوبی و خداشناسی و آن‏چه از شئون خداشناسی شمرده می‏شود؛ مثل معارف مربوط به خودشناسی و معاد. از اینها که بگذریم، سایر علوم، وسیله‏اند؛ نه هدف؛ یعنی هر علمی از آن جهت لازم و مفید است که مقدمه و وسیله انجام یک عمل و یک وظیفه است. همه علوم دینی - به استثنای معارف الهی - از قبیل علم اخلاق و فقه و حدیث، همین‏طورند؛ یعنی همه وسیله‏اند نه هدف؛ تا چه رسد به مقدمات ادبی و منطق معمولی که در مدارس دینی خوانده می‏شوند.
فقها و علمای دینی می‏گویند: وجوب علم، تهیّؤی است؛ یعنی از آن جهت واجب است که آمادگی و تهیّؤ می‏دهد برای کاری که موافق با منظور اسلام است؛ حتی خود یادگرفتن مستقیم مسائل عملیه، یعنی احکام و مسائل نماز و روزه و خمس و زکات و حج و طهارت که معمولاً در رساله‏های عملیه ذکر می‏شوند، فقط برای این است که شخص بتواند و آماده بشود که وظیفه دیگری را درست انجام دهد؛ مثلاً یک نفر مستطیع که می‏خواهد به حج برود، باید یاد بگیرد تا آمادگی و تهیّو پیدا کند که مراسم حج را درست انجام دهد.
وقتی که این اصل را دانستیم، نوبت به اصل دیگر و مطلب دیگر می‏رسد و آن این‏که اسلام چگونه دینی است و چه هدف‏هایی دارد و چگونه جامعه‏ای می‏خواهد؟ منظورهای اسلامی، چه اندازه وسعت دارند؟ آیا اسلام تنها به چهار تا مسائل عبادی و اخلاقی قناعت کرده یا دامنه و دستورهای این دین، گسترش یافته است در همه شئون حیاتی بشر و در همه شئون حیاتی و اجتماعی و اقتصادی و سیاسی بشر، نظر دارد و در همه آنها منظور و هدف‏هایی دارد که باید تأمین گردد؟ آیا اسلام می‏خواهد که جامعه مسلمان مستقل باشد یا اهمیت نمی‏دهد که زیردست و محکوم باشد؟ بدیهی است که اسلام جامعه‏ای مستقل، آزاد، عزیز، سربلند و مستغنی می‏خواهد.
مطلب سومی را هم باید بشناسیم و توجه کنیم و آن این‏که امروز دنیا بر پاشنه علم می‏چرخد. کلید همه حوایج، علم و اطلاع فنی است و بدون علم، نمی‏توان جامعه‏ای غنی، مستقل، آزاد، عزیز و قوی به وجود آورد. بنابراین، خود به خود نتیجه می‏گیریم که در هر زمانی، خصوصاً در این زمان، واجب است بر مسلمین که همه علومی را که مقدمه رسیدن به هدف‏های اسلامی هستند، فراگیرند و کوتاهی نکنند.
با این مقیاس، می‏توانیم همه علوم مفید را علوم دینی بدانیم و می‏توانیم بشناسیم که چه علمی واجب کفایی است و چه علمی واجب عینی و می‏توانیم بفهمیم که در یک زمان، ممکن است خواندن یک علمی از اوجب واجبات باشد و در زمانی دیگر، آن‏طور نباشد. این، بستگی به میزان هوشیاری و توجه کسانی دارد که در هر زمانی اجتهاد می‏کنند و به استنباط احکام می‏پردازند.

1. علق، آیه 1-4.
2. بیست گفتار، ص 179-186 (با اندکی تصرف).

پدیدآورنده:شهید مرتضی مطهری
+ نوشته شده در  چهارشنبه دوم دی 1388ساعت 16:24  توسط علم عمومی  | 

ساخت بینی الکترونیکی

ساخت بینی الکترونیکی

 که بوی پوست انسان را تشخیص می‌دهد

طیف بخارات متصاعد شده از پوست انسان غالباً مربوط به اسیدهای چرب است

ساخت بینی الکترونیکی electrical nose

گروهی از محققان دانشگاه «ییل» در آمریکا با هم‌کاری یک شرکت اسپانیایی موفق به ابداع یک بینی الکترونیکی شده‌اند که بخارات پوست را شناسایی می‌کند.

محققان بینی الکترونیکی را ابداع کردند که بوی پوست انسان را تشخیص میدهد

به گزارش ایسنا، این سیستم جدید قادر است بخاراتی را که از پوست انسان متصاعد می‌شود، در لحظه شناسایی کند. دانشمند‌ان تصور می‌کنند، این مواد که اساساً از اسیدهای چرب تشکیل شده‌اند، موادی هستند که پشه‌ها را جذب می‌کنند و به سگ‌ها امکان می‌دهند که صاحبان خود را شناسایی کنند.

«جوآن فرناندز دی لامورا» ــ پژوهشگر دپارتمان مهندسی مکانیک ــ‌ در دانشگاه ییل و محقق دستیار این پژوهش، خاطرنشان کرد: طیف بخارات متصاعد شده از پوست انسان غالباً مربوط به اسیدهای چرب است. این مواد خیلی پایدار نیستند، اما ما یک بینی الکترونیکی اختراع کرده‌ایم که قادر به شناسایی آن‌ها است.

این سیستم با یونیزه کردن بخارات به وسیله‌ یک الکترواسپری و سپس تجزیه و تحلیل آن‌ها با طیف‌سنج کار می‌کند. با این تکنیک می‌توان بسیاری از ترکیباتی را که از دست انسان نشات می‌گیرند و منتشر می‌شوند، تشخیص داد.

این دستاورد در زمینه‌های علمی و پزشکی کاربردهای متنوعی می‌تواند داشته باشد.

  

+ نوشته شده در  چهارشنبه دوم دی 1388ساعت 16:6  توسط علم عمومی  | 

فاصله تا سیاهچاله

فاصله تا سیاهچاله

اخترشناسان برای اولین بار توانستند فاصله زمین و یک سیاهچاله را با دقتی بالا اندازه گیری کنند که نتیجه نشان داد سیاهچاله ها از آنچه تصور می رفت به زمین بسیار نزدیکترند.

تصویری خیالی از یک سیاهچاله

محققان اعلام کردند سیاهچاله V404 Cyngi در فاصله هفت هزار و 800 سال نوری از زمین قرار گرفته است، به بیانی دیگر فاصله این پدیده کیهانی کمی بیش از نیمی از فاصله ای است که در گذشته تصور می رفت.

این فاصله، سیاهچاله V404 را در نزدیکی زمین قرار می دهد در جایی که فاصله تا مرکز کهکشان در حدود 26 هزار سال نوری و نزدیکترین ستاره در ورای خورشید 4.2 سال نوری است.

افزایش دقت در اندازه گیری فاصله سیاهچاله ها به دانشمندان این امکان را می دهد تاتصویر بهتری از شکل گیری سیاهچاله ها ترسیم کنند. برای مثال با کمک چنین دستاوردی اخترشناسان امیدوارند بتوانند پاسخ این سوال را که آیا میان سیاهچاله هایی که در اثر برخورد دو ستاره و بدون ابرنواختران شکل می گیرند و سیاهچاله هایی که ناشی از ابرنواختران هستند تفاوتی وجود دارد را بیابند.

سیاهچاله ها از آنچه تصور می رفت به زمین بسیار نزدیکترند

اخترشناسان فاصله سیاهچاله V404 را با استفاده از تشعشعات رادیویی از سیاهچاله و ستاره در حال مرگی که با سیاهچاله در ارتباط بود، تعیین کردند. لایه های خارجی ستاره توسط سیاهچاله به داخل کشیده می شود که در اثر آن گازهای چرخان دیسکی از پلاسمای داغ را در اطراف سیاهچاله به وجود می آورند که این فرایند مقادیر زیادی امواج رادیویی و پرتو ایکس از خود ایجاد می کند.

تصویری فانتزی از یک سیاهچاله

سپس اخترشناسان با کمک گرفتن از سیستم تلسکوپ رادیویی بین المللی HSA میزان تغییر اختلاف منظر (یا میزان جابه جایی تصویر در اثر شکست نور یا جابه جایی ناظر) سیستم سیاهچاله ای را اندازه گیری کردند، این شیوه شامل اندازه گیری حرکات سالانه سیاهچاله در آسمان طی توالی حرکت زمین به دور خورشید است.

اخترشناسان معتقدند برآورد پیشین در رابطه با فاصله V404 بر اساس در نظر نگرفتن شکست و انکسار نوری تحت تاثیر غبارهای کیهانی به دست آمده است که می تواند باعث بروز خطای 50 درصدی شود. این در حالی است که میزان خطای اندازه گیری جدید در حدود 6 درصد است.

 

منبع:

nojumnews.com

+ نوشته شده در  چهارشنبه دوم دی 1388ساعت 16:3  توسط علم عمومی  | 

امکان وجود سیارات خاکی اطراف بسیاری از ستارگان خورشید مانند

ستاره شناسان تا بحال سیارات مشتری مانندِ (سیارات گازیِ) بسیاری در اطراف ستارگان دیگر یافته اند. ولی به دلیل محدودیت های فن آوری نجومی هنوز هیچ سیاره ی خاکیِ زمین مانندی در عالم یافت نشده است.

شبیه زمین

کشفیات جدید تلسکوپ فضایی اسپیتزر نشان می دهد که ممکن است سیارات خاکی بسیاری، در اطراف ستارگان خورشید مانندِ کهکشانمان، شکل بگیرند. پس احتمالاً جهان های دیگری که دارای آمادگی لازم برای شکل گیری حیات باشند، فراوان تر از آن هستند که تا بحال گمان می کردیم.

زمین
سیارات دیگری شبیه زمین

گروهی از ستاره شناسان در دانشگاه توکسان آریزونا با استفاده از تلسکوپ فضایی اسپیتزر شش گروه از ستارگان با جرم نزدیک به خورشید را مورد پژوهش قرار داده  و آنها را بر اساس سن طبقه بندی کرده اند: «ما می خواهیم مراحل تکامل گاز و غبار را در اطراف ستارگان شبیه خورشید مطالعه کنیم و نتیجه را با آن تصوّری که از مراحل ابتدایی شکل گیری منظومه ی شمسی داریم، مقایسه کنیم.» منظومه ی شمسی الان 4 میلیارد سال عمر دارد.

صفحه
صفحه ی غبار گرم در نزدیکی ستارگان، می تواند سیاراتی زمین مانند ایجاد کند.

این گروه کشف کرده اند که حداقل 20 درصد، و احتمالا حداکثر 60 درصد از ستارگان شبیه به خورشید، نامزد آمادگی برای ساختن سیارات خاکی هستند.

تلسکوپ اسپیتزر این سیارات را مستقیما تشخیص نمی دهد. بلکه بوسیله ی توانایی فروسرخش توده های غبار (خرده سنگهای باقی مانده از برخوردها در هنگام شکل گیری سیارات) را می یابد. چراکه غبار نزدیک به ستاره ی مرکزی گرم تر از غبار دور از آن است. و این «غبار گرم» نشان دهنده ی موادی است که تقریبا در همان محدوده ی فاصله ی زمین و مشتری از خورشید، در اطراف ستاره ی خود گردش می کنند.

اسپیتزر
تلسکوپ فضایی اسپیتزر

حدود 10 تا 20 درصد از ستارگان در چهار گروه اولِ ستارگانِ جوان تر، دارای چنین غبار گرمی هستند، ولی نه در ستارگانی پیرتر از 300 میلیون سال. این موضوع قابل مقایسه با مدل های نظری منظومه ی شمسی است، که زمان شکل گیری زمین را حدود 10 تا 50 میلیون سال از برخوردهای بین اجسام کوچکتر می داند.

ابتدا
شکل گیری زمین در مراحل ابتدایی

اهمیت یافتن سیارات زمین ماند، نه تنها در پژهشهای نظری درباره احتمال حضور حیات کربنی مثل آنچه ما روی زمین داریم، مورد توجه است، بلکه ما را در جهت آشنا شدن با مشخصات دقیق تر منظومه ی شمسی خودمان در مراحل ابتدایی کمک خواهد کرد.

در اکتبر 2007 گروه دیگری از منجمین، اطلاعات مشابهی را از تلسکوپ اسپیتزر مورد استفاده قرار دادند و منظومه ای ستاره ای را در 424 سال نوری دورتر مطالعه کردند، این منظومه دارای یک سیاره ی زمین مانند احتمالی دیگر که در حال شکل گیری است، می باشد.

فرا
یک هنرمند، تصویری زیبا از صحنه ی افق کنار دریا در یک سیاره ی زمین مانندِ خیالی، طراحی کرده است!

اطلاعات دقیق تری در این رابطه توسط تلسکوپ فوق حساس کپلر پس از استقرار در مدار در سال  2009 به دست منجمین خواهد رسید،  و تحقیق خواهد کرد که آیا سیارات زمین مانند دیگری در اطراف ستارگان مشهور اطراف خورشید وجود دارند؟

 

منبع خبر:

http://www.universetoday.com/

 

ترجمه و تنظیم:

امیرمحمد گمینی – بخش نجوم تبیان

+ نوشته شده در  چهارشنبه دوم دی 1388ساعت 16:2  توسط علم عمومی  | 

نانودارورساني به مغز با اسب تروا(2)

توزيع زيستى

نقش سورفاكتانت در توزيع نانوذرات در محيط هاى زيستمند.

مطالعات مهمى كه تروستر و همكارانش در خصوص نحوه توزيع ذرات[نانو پلى متيل متاكريلات]‏ C انجام دادند، ثابت كرد كه روكش كردن نانوذرات با سورفاكتانت‏هايى معين، باعث مي‏شود تا بعد از تزريق وريدى، نانوذرات در مغز موش (صحرايى) تجمع پيدا كنند.

دارو رساني به مغز موش

نانوذرات با روكش پلى سوربات 80 تا 3 برابر بيشتر از محلول دالارگين در فضاى همگون مغز تجمع پيدا كردند. نانوذرات روكش شده با پلى سوربات 80 بيشترين غلظت داكسوروبايسين را g/g?) 6 بافت مغز) ظرف مدت 2 تا 4 ساعت درمغز، ايجاد كردند. اين غلظت حتى 8 ساعت بعد از تزريق در حد g/g? 1 باقى ماند، در صورتيكه سه تركيب ديگر در سرتاسر زمان آزمايش حتى غلظتشان به حد قابل تشخيص 0/1 g/g?) ) هم نرسيد. اين 4 محصول اختلاف غلظت ناچيزى را در خون نشان دادند. نكته بسيار جالبى هم در مطالعه كورير و همكارانش به‏دست آمد كه ثابت مي‏كرد غلظت دو فراورده حاوى نانوذرات در قلب به مقدار قابل توجهى كاهش مي‏يابد، اما هم زمان غلظت دو فراورده فاقد نانوذرات در قلب 17 برابر بوده است.  از آنجائيكه استفاده از داكسوروبايسين در قلب به جهت تجمع و اثر سمى بالايى كه دارد با محدوديت مواجه است اين مشاهده بسيار حائز اهميت است.

نانوذرات جامد ليپيد (SLN)  هم مي‏توانند، بعد از مصرف از طريق داخل وريدى و حتى از طريق دئودنوم(دوازدهه) غلظت قابل توجهى در مغز ايجاد كنند.

غلظت داكسوروبايسين متصل به SLN  در مغز mg/kg  6 بعد از 180 دقيقه به ?g/g 2در بافت مغز مي‏رسد اين در شرايطى است كه بعد از مصرف محلول داكسوروبايسين به تنهايى كه از طريق وريد جوگولار به موش تزرق شد هيچ اثرى از داكسوروبين در مغز پيدا نشد.

انواع مختلفى از نانوذرات جامد ليپيد با اندازه‏اى حدود 100 نانومتر به وسيله‏ى لاكمن و كوزيار و همكارانشان ساخته و در جريان خون مغز موش تزريق شد و سپس ميزان جذب آنها به‏وسيله‏ي ساكروز و با استفاده از روش‏هاى آمارى با هم مقايسه شد و مشاهده گرديد كه اين ذرات توانسته‏اند به‏وسيله‏ي سيستم اعصاب مركزى دريافت شوند. در عين حال، تزريق نانوذرات هيچ تغييرى در يكپارچگى سد مغزى– خونى و نفوذپذيرى غشاء و يا حتى در انتقال تسهيل شده كولين، ايجاد نكرد.

تومورهاى مغزى

تومورهاى مغزى، مخصوصاً گليوماى بدخيم از تهاجم ىترين سرطان‏هايى است كه انسان با آن مواجه است.  عليرغم پيشرفت‏هايى كه در فناورى جراحى اعصاب، درمان‏هاى حمايتى با شيمى درمانى و پرتودرمانى به‏دست آمده، اما سير بهبودى در اين بيماران هنوز بسيار ناخوشايند است.  از مشخصه‏هاى اين تومورها رشد سريع، انتشار و تهاجم به نقاط دورتر مغز است، علاوه‏بر اين ورم وسيع مغزى و مقادير زيادى از روند رگ سازى نيز مشاهده مي‏شود. با وجود اينكه سد مغزى- خونى (BBB)  در قسمت هسته و مرده (نكروز) تومور، به‏طور واضحى شكسته مي‏شود ولى اين اتفاق در حاشيه رو به رشد تومور انجام نمي‏پذيرد.  به همين دليل داروهاى ضد سرطان از قبيل داكسوروبايسين فقط مي‏توانند به قسمت مرده تومور نفوذ كنند و دارو به قسمت‏هاى محيطي‏ تريا اصلاً نمي‏رسد و يا دسترسى بسيار ناچيزى دارد.

همان‏طور كه در بالا گفته شد، اين دارو در شرايطى كه به نانوذرات پلى بوتيل سيانو آكريلات متصل باشد مي‏تواند به سرعت به غلظتى حدود 6  ميكروگرم به ازاء هر گرم در بافت مغز برسد. اين نانوذرات در موش‏هايى كه در داخل جمجمه آنها تومور گليوبلاستوما 101 پيوند زده شده بود، 101آزمايش شد.

تومور مغزي

در روزهاى دوم، پنجم و هشتم بعد از پيوند تومور، تركيب [داكسوروبايسين - نانوذرات پلى بوتيل سيانوآكريلات - پلى سوربات 80 ] با دوز1/5mg/kg  به موش تزريق شد، در نتيجه متوسط عمر 85 درصد افزايش يافت و با تكرار آن، 20 تا 40  درصد از حيوانات تا 180 روز عمر كردند.  سپس حيوانات كشته شدند و در بررس ىهاى بافت‏شناسى عدم وجود تومورها در اين حيوانات به اثبات رسيد. در مقايسه با گروه‏هاى كنترل يعني [نانوذرات پلى بوتيل سيانوآكريلات - پلى سوربات80 ]، محلول [داكسوروبايسين - نانوذرات پلى بوتيل سيانوآكريلات]، افزايشى در طول عمر و تعداد موش‏هاى زنده مانده مشاهده نشد و يا بسيار ناچيز بود.  هيچ سميتى از نانوذرات در بافت‏شناسى ديده نشد. همچنين‏ اثر سمى محلول داكسوروبايسين كه معمولاً در ساير دستگاه‏هاى بدن مشاهده مي‏شود در اتصال با نانوذرات كاهش پيدا كرد.

سازوكار دارورسانى به‏وسيله‏ى نانوذرات از طريق سد خونى-  مغزى

در حال حاضر سازوكار دارورسانى به‏وسيله‏ى نانوذرات از طريق BBB به‏طور كامل روشن نشده است.  اما فرضيه‏هاى متعددى مطرح است كه در ذيل به آنها اشاره مي‏شود:

1. افزايش نانوذرات در موير گهاى مغز متعاقباً باعث افزايش جذب آنها به‏وسيله‏ى ديواره‏هاى مويرگ مي‏شود.  اين عمل يك شيب غلظتى ايجاد مي‏كند و باعث مي‏شود اين ذرات از جدار سلول‏هاى آندوتليال عبور كرده و در نهايت به مغز برسد.

2. پلى سوربات 80 در نقشى كه به‏عنوان يك روكش براى نانوذرات دارد، مي‏تواند از سيستم انتشار برگشت، مخصوصاً از عمل پلي گليکوپروتئين. (Pgp)  جلوگيرى كند.

 3. با اعمال اثر سمى بر روى عروق مغز، باعث افزايش نفوذپذيرى سلول‏هاى اندوتليال مي‏شود.

4. يك اثر عمومى مشابه اثر سورفاكتانت، باعث حل شدن ليپيدهاى موجود در غشاء سلولى مي‏شود و در نتيجه غشاء به‏صورت مايع در آمده و باعث افزايش نفوذپذيرى دارو از طريق سد مغزى- خونى مي‏شود.

5. ذرات نانو مي‏توانند يك شكاف در اتصالات فشرده بين سلول‏هاى اندوتليال ايجاد نمايند. سپس داروها به تنهايى يا به‏صورت متصل به ذرات نانو، از آن شكاف عبور مي‏كنند.

6. ممكن است نانوذرات به روش اندوسيتوز به‏وسيله‏ى سلول‏هاى اندوتليال بلعيده شوند و سپس داروها در داخل سلول‏ها رها شده و از اين طريق به مغز برسند.

7. ذرات نانو به همراه داروى متصل شده به روش ترانس سيتوز از لايه سلول‏هاى اندوتليال عبور مي‏كنند.

8. تمام اين سازوكارها مي‏توانند با هم عمل كنند.

نانو دارورساني

سازوكا رهاى 1 و 2 بعيد به نظر مي‏رسد زيرا:  اگر نانوذراتى كه حامل دارو هستند از طريق چسبيدن به ديواره داخلى مويرگ و با ايجاد يك شيب غلظتى بالا عبور كرده باشند (سازوكار 1 )، انتشار دارو هنوز مي‏تواند در سيطره حامل‏هاى خارج‏ كننده اى باشد كه در غشاءهاى آندوتليال سلول‏ها وجود دارند. از طرف ديگر، اگر پلى سوربات 80 بتواند اين حامل‏ها را مهار كند (سازوكار 2 )، تزريق نانوذرات با روكش پلى سوربات 80 به تنهايى 5 يا 30 دقيقه قبل از تزريق دالارگين، بايد باعث تسكين درد شود، كه در اين آزمايش مشاهده نشد.  اين نظر كه سازوكار 1 و 2 در عمل اتفاق نمي‏افتد، به‏وسيله‏ى مطالعاتى هم كه كوزيارا بر روى مغز انجام داد، تأييد شد.

فرضيه‏هاى 3 و 5 نيز رد مى شوند، زيرا هيچ اثر ضد دردى بعد از تزريق پلى سوربات 80  (فاقد نانوذرات) مشاهده نشد.

علاوه‏ بر اين، هيچ پاسخ ضد دردى بعد از تزريق نانوذرات – دالارگين با روكش سورفاكتانت‏هاى ديگر به‏دست نيامد (سازوكار شماره 4، مايع شدن عمومى غشاء).

اين عقيده كه علت انتقال دارو به‏وسيله‏ى نانوذرات از BBB به جهت ايجاد اثر سمى بر غشاء نيست در مطالعات سان و كوزيرا ثابت شد . پوشاندن تنها قسمتى از نانوذرات به‏وسيله‏ى پلى سوربات 80 براى دارورسانى به مغز كافى است، مطالعات خونرسانى بافت‏هاى مغز نشان داد كه نانوذرات نمي‏توانند هيچ تغيير واضحى در يكپارچگى BBB نفوذپذيرى غشاء و يا در سيستم ، انتقال تسهيل شده كولين ايجاد كنند. تئورى ايجاد شكاف در اتصالات فشرده كه اساس سازوكار 5 را تشكيل مي‏داد به‏وسيله‏ى يافته‏هايى كه هيچ‏گونه افزايشى را در فضاهاى اينولين نشان نمي‏داد، رد شد، علاوه بر اين، ميكروسكوپ الكترونى هم هيچ شكاف واضحى را در اتصالات فشرده نشان نداد .

بنابراين محتمل‏ترين سازوكار، به نظر مي‏رسد كه سازوكار 6 (دريافت نانوذرات حامل دارو به‏وسيله‏ى اندوسيتوز باشد.  اين سازوكار قبلا در محيط آزمايشگاهى با بافت‏هاى كشت داده شده سلول‏هاى اندوتليال مغز انسان، گاو، خوك، موش خانگى و موش صحرايى نشان داده شده بود در‏ دماى يكنواخت  C 37° ، مشاهده شد كه نانوذراتى كه با پلى سوربات 80 روكش شده‏اند با سرعت و به‏طور قابل ملاحظه‏اى به‏وسيله‏ى اين سلول‏ها برداشت مي‏شوند، در صورتيكه در نمونه بدون روكش بسيار ناچيز بود و در دماى 4°C (دمايى كه در آن فاگوسيتوز انجام نمي‏شود) و يا بعد از مصرف سيتوكالازين B بازدارنده قوى فاگوسيتوز) متوقف شد.

كريتر بعداً نشان داد كه نانوذرات متصل به دالارگين حتى مي‏توانند بعد از جذب آپوليپوپروتئينE  و B  اثرات ضد دردى خود را اعمال نمايند.  اين اثر حتى بعد از پروراندن پلى سوربات 80 بسيار افزايش يافت.  بنابراين سناريوى زير را مي‏توان مطرح كرد:  نانوذرات به جهت داشتن روكش پلى سوربات بعد از تزريق در خون مي‏توانند آپوليپوپروتئين E و يا B را جذب كنند.  پس اين ذرات در نقش ذرات ليپوپروتئين ظاهر شده و به‏وسيله‏ى سلول‏هاى آندوتليال مغز كه داراى مقادير بسيار زيادى از گيرنده‏هاى ليپوپروتئينى هستند به روش آندوسيتوز وابسته به گيرنده، جذب مي‏شوند.  با توجه به اينكه حامل‏هاى انتشار دهنده عمدتاً بر روى غشاء لومينال (مجرايى) قرار دارند، دارو مي‏تواند بعد از رها شدن از ذرات پليمر (اين ذرات بسيار تجزيه‏پذير هستند)، به‏وسيله‏ى فرايند انتشار به داخل مغز منتقل شود ( 20 ). اگر چه هنوز هيچ مدرك محكمى در دست نيست ولى اين احتمال هم وجود دارد كه نانوذرات بتوانند به روش ترانس سيتوز(سازوكار 7 ) از سلول‏هاى اندوتليال عبور كنند.  بنابراين به نظر مي‏رسد كه ذرات نانو، نقش « اسب تروا»  را در اينجا ايفاء مي‏كنند.

اين فرضيه كه دارو از طريق آندوسيتوز نانوذرات به اين سلول‏ها ارائه مي‏شود به‏وسيله‏ى سان، كوزيرا و گسنر  تأييد شده است. از آنجائيكه گيرنده‏هاى ليپوپروتئين به‏وضوح در تومورهاى مغزى وجود دارند ، سناريوى پيشنهادى بالا، عمل متقابل گيرنده‏هاى ليپوپروتئين و اثربخشى تركيب [پلى سوربات 80 – داكسوروبايسين – ذرات نانو] را به خوبى نشان مي‏دهد.

نتيجه‏گيرى

نانوذرات پلى سيانوآكريلات يا نانوذرات جامد ليپيد قادر هستند، بسيارى از داروهاى ضرورى را  كه در شرايط معمولى نمي‏توانند از سد مغزى - خونى عبور كنند، از اين مسير منتقل نمايند.  از نانوذرات همچنين مي‏توان براى رساندن تركيبات بزرگتر و مولكول‏هاى پيچيده‏تراز قبيل پروتئين‏ها، اسيدهاى نوكلئيك و ژن‏ها براى گذشتن BBB  از استفاده كرد.  آنها حتى مي‏توانند باعث بهبودى در درمان تومورهاى مغزى شوند چرا كه با اتصال نانوذرات روكش شده با پلى سوربات 80 مي‏توان  داروهاى ضد تومور را از سد نفوذ ناپذير BBB ،عبور داد. در نتيجه م ىتوان به مكان‏هايى كه براى اكثر داروهاى ضد سرطان دور از دسترس است، دست يافت.

اگر چه سازوكار انتقال نانوذرات حامل دارو از BBB هنوز كاملاً روشن نشده است، اما به نظر مي‏رسد كه بعد از تزريق به جريان خون و اتصال با آپوليپوپروتئين‏ها، ابتدا به سلول‏هاى اندوتليال مويرگ‏هاى مغز متصل مي‏شوند و به‏ دنبال آن از طريق اندوسيتوز (با واسطه گيرنده ها) وارد سلول‏هاى اندوتليال مي‏شوند.  اين محتمل‏ترين اسب » سازوكار مطرح است.  بنابراين نانوذرات مانند «اسب تروا» عمل  مي‏كند كه مي‏تواند داروها را در داخل اين سلول‏ها و يا بعد از ترانس سيتوز، به داخل مغز رها كند.

 

منبع: ماهنامه فناوري نانو

+ نوشته شده در  چهارشنبه دوم دی 1388ساعت 15:59  توسط علم عمومی  | 

يافتن يک ابرزمين

يافتن يک ابرزمين

طي روزهاي گذشته،‌ خبرگزاري‌هاي مختلف‌ خبر از مشاهده سياره‌اي مي‌دهند که به نظر مي‌رسد شبيه‌ترين سياره به زمين است که تاکنون شناخته شده است. اين مسئله،‌ باعث شده که اين سياره به اولين گزينه ليست سياره‌هاي قابل حيات تبديل شود.

تصويري خيالي از گذر سياره از مقابل ستاره

به گزارش پاپ‌ساينس، اين سياره اولين ابرزميني است که اتمسفر دارد و احتمال بالايي وجود دارد که روي سطح آن آب نيز وجود داشته باشد. ابرزمين‌،‌ به سياره‌هايي گفته مي‌شود که از زمين بزرگ‌تر و از سياره‌هاي گازي کوچک‌ترند. اين ابرزمين، ‌در مقايسه با ساير سياره‌هايي که در يک منظومه شمسي واقع شده‌اند،‌ بسيار به زمين شبيه‌تر است. جالب اين‌جاست که ستاره‌شناسان اين سياره را با يک تلسکوپ کاملا معمولي و آماتوري پيدا کرده‌اند که در هر خانه اي ممکن است پيدا شود.

اين سياره تازه، به دور يک ستاره کوتوله قرمز مي‌گردد و در فاصله 40 سال نوري از زمين، فقط زماني از روي زمين قابل رويت است که هنگام چرخش به دور ستاره از مقابل اين ستاره قرمز عبور کند. ستاره‌شناسان توانستند اندازه و جرم اين سياره را اندازه‌گيري کنند و حتي اميدوارند که مواد شيميايي سازنده اتمسفر آن را از روي نور بازتاب شده از سياره و به کمک تلسکوپ فضايي هابل شناسايي کنند.

دانشمندان اغلب،‌ ابرزمين‌ها را به طور غيرمستقيم،‌ از روي تاثيري که بر ستاره‌هاي منظومه خود دارند پيدا مي‌کنند. اما حالا اين سياره جديد،‌ که GJ 1214b  ناميده شده،‌ در کنار CoRoT-7-b (ابرزميني ديگري که چندي پيش به طريقي مشابه کشف شد)، تنها دو ابرزميني هستند که مستقيما هنگام چرخش دور ستاره خودشان ديده شده‌اند و بدين ترتيب براي ستاره‌شناسان شرايط استثنايي پديد آوردند که به بررسي آن‌ها بپردازند.

با همه اين نظريه‌ها،‌ هنوز به نظر مي‌رسد يافتن اين سياره، ‌از گام‌هاي نخست در يافتن سياره‌هاي قابل حيات باشد.

يکي از دلايلي که اين دو سياره متفاوتند اين است که چنين شرايطي زماني اتفاق مي‌افتد که سياره مدار بزرگي داشته باشد تا هنگام ديدن ستاره،‌ باعث نوعي گرفت سياره‌اي بسيار نادر بشود. ستاره‌هاي مانند خورشيد خيلي پرنورند و زماني که با تلسکوپ به آن‌ها نگاه مي‌شود، نور زياد آن‌ها نمي‌گذارد که تلسکوپ، سياره‌اي را که از جلوي آن‌ها عبور مي‌کند ببيند،‌ به همين دليل ستاره‌شناسان به ابزار فضايي مانند تلسکوپ فضايي کپلر ناسا متوصل مي‌شوند.

به گزارش نيوساينتيست،‌ اين سياره از نظر حجمي نوزده برابر زمين است در حالي که تنها 6.6 برابر زمين جرم دارد. چنين جرمي مي‌تواند غالبا از آب،‌ احتمالا به حالت مايع،‌ تشکيل شده باشد و قدري هم مواد سنگي در هسته‌اش داشته باشد. با اين حال،‌ به گزارش نيچر،‌ اين سياره به نسبت، به ستاره خود نزديک است و اين باعث مي‌شود براي داشتن

تصويري خيالي از گذر سياره از مقابل ستاره

حيات، ‌حداقل به صورتي که ما مي‌شناسيم، ‌خيلي داغ باشد.

از طرفي،‌ مدل‌هاي تئوريک نشان مي‌دهند که چنين سياره‌اي مي‌تواند خيلي دورتر از ستاره‌اش تشکيل شده باشد و دماي کم آن فاصله،‌ باعث ترکيبي از سنگ و يخ روي آن ‌شود،‌ مانند قمر مشتري،‌ گانيمد. يک احتمال ديگر اين است که چنين سياره‌اي، ‌يک سياره کوچک صخره‌اي داراي اتمسفر حجيم بوده و بعد بر اثر فعاليت‌هاي آتشفشاني بر حجمش افزوده شده است.

با همه اين نظريه‌ها،‌ هنوز به نظر مي‌رسد يافتن اين سياره، ‌از گام‌هاي نخست در يافتن سياره‌هاي قابل حيات باشد. اين کشف با وجود همه نظريات متناقضي که وجود دارد ‌علاوه بر اين که دانشمندان را بر آن داشته که به بررسي اين ابرزمين بپردازند، راهي تازه براي يافتن سياره‌هاي قابل حيات ديگر و به نوعي اميدي تازه در اين راه پديد آورده است.

 

منبع:

nojumnews

+ نوشته شده در  چهارشنبه دوم دی 1388ساعت 15:55  توسط علم عمومی  | 

مطالب جدیدتر
مطالب قدیمی‌تر